Nuair a chaidh mi dhiom fhìn

Bha oidhche mhòr agam ann Diardaoin an dèidh na h-obrach. Chaidh mi fhìn, co-obraichean is oileanaich gu taigh-bìdh feòla, 's e seorsa de bharbecue a-staigh a bh' ann. Theirear "yakinikuya" ris an t-seòrsa taigh-bìdh seo, no Barbecue Coirèanach. Tha gual-fhiodha am broinn ann am meadhain a' bhùird, agus branndair air muin. Tha thu a' bruich an fheòil leat fhèin ri àine caoire.

Chan e feòil a th' ann an seo, ach co-dhiù, chìthear an dòigh anns am bithear a' grìosach biadhan air a' bhranndair.

Co-dhiù, cha b' e ach taigh-bìdh beag a bh' ann, agus cha robh sinn ach sianar (dà oileanach nar measg). Ghabh mi cus leann is sake, agus tha eagal orm gun deach mi dhiom fhìn (ma 's math mo chuimhne), 's mi a' dol gu ròcail is a' seinn Loch Laomainn aig àird mo chlaiginn mu dheireadh na h-oidhche! Tha cuimhne agam air an dà oileanach a' dol anns an seinn ge-tà, a' gabhail na faclan "Ho, hò mo leannan, ho, mo leannan bhòidheach, ho, hò mo leannan, hò mo leannan bhòidheach!" B' e aonan dhen chompanach againn manaidsear na sgoile far am bheil mi ag obair an-diugh! Mar sin dheth, feumaidh mi falbh agus dol air aghaidh nam peilearan. Bidh deàrrsadh nam aodann gun teagamh!

Saoghal goireasach

Cha b’ urrainn dhomh toirt a chreidsinn air mo chompanach an latha roimhe nach eil an leithid de bhùithtean-goireas againn ann an Alba. Tha na bailtean mòra cho goireasach agus ‘s i Iapan, ‘prìomh dhùthaich a’ ghoiris’ mar gum biodh. Tha bùth-goireas no コンビニ(konbini) air a h-uile oisean dhen h-uile sràid agus gheibhear lorg orra fiù ‘s ann an clachan beag air an dùthaich. Fosgailte 24/7. A’ reic biadhan ullaichte, deochan, stuth sgrìobhaidh is mar sin air adhart. Bha fear dhiubh eadar fealla-dhà is da-rìreabh nuair a dh’ fhaighnich e dhìom, “Dè dhèanadh tu nam b’ e ‘s gun robhar ag iarraidh ballan uachdar reòite ann am meadhan na h-oidhche?”

Bùth-goireas, no (Konbini) ann an Iapan. A’ sgaoileadh gathan solais ann am marbh na h-oidhche.

Mhìnich mi dhaibh nach eil an leithid rim faotainn mura h-eilear a’ fuireach faisg air oll-mhargaid mhòr agus gum feum tu a h-uile nì a thogras tu a cheannach ro 5-6 uairean feasgar. Mhìnich mi dhaibh cuideachd nach e ach deoch làidir a gheibh thu an dèidh còig uairean feasgar, a chionn ‘s gur e sin an rud as cudthromaiche do luchd mo dhùthcha.

Teampall Kitain2

Teampall Kitain, Baile Kawagoe, Iapan

Cumhachd a dhìth anns na h-Eileanan, ach chan e cumhachd ghaoithe as motha, ach cumhachd muinntir an àite.

Nuair a nochdas na h-Eileanan anns na naidheachdan nàiseanta, cha mhòr nach eilear a’ cluinntinn bho chionn corra bhliadhna, ach mu dheidhinn tuathanasan gaoithe seach rud sam bith eile. Co-dhiù tha sin anns na pàipearan naidheachd, no air an telebhisean, no air an rèidio, ‘s e an aon duan daonnan a th’ ann; an gabh, no nach tèid a ghabhail ris an tuathanas gaoithe as motha, ma dh’ fhaoidte, san Roinn-Eòrpa. Agus, na tha de mheud lùths, no meud chumhachd a dh’ fhaodadh a bhith taisgte ann an leithid a leasachaidh. Dè an sgrios a dhèanadh ma dh’ fhaoidte, air boglaich is monaidhean Eilean Brèagha an Fhraoich.

Carson a bhiodh daoine an aghaidh sin? An innis thu dhomh? Innsidh mise dhuitsa.

Mar a tha cùisean an-dràsta anns na h-Eileanan, agus air gach oighreachd dhiubh, far nach eil cothrom aig an t-sluagh an oighreachd sin a cheannach fhathast, chan eil còraichean aig muinntir an àite ach a-mhàin na slagan a fhuair na croitearan aig toiseach an fhicheadamh linn, agus bha sin bochd sa chrannchar mar a bha e.

Tha làn fhios (no bu choir làn-fhios a bhith ) aig eileanaich a tha eòlach air eachdraidh an àite, nach ann air an son a thèid leasachadh mòr sam bith a dhèanamh; ‘s gun robh iad air am mealladh rè nan linntean a dh’ fhalbh - uair is uair, a-muigh is a-mach - le uachdairean na mallachd, a bh’ anns an Riaghaltas aig an àm.

Chan eil an siostam sin air atharrachadh gu mòr idir ann am Breatainn, agus tha fios gur iad na companaidhean mòra a thathas a’ maoineachadh le airgead teaghlaichean mòra, cuid dhiubh teaghlaichean a bhuineas do shliochd uachdairean an donais bho shean, gur iadsan ann an àite nan uachdairean. Agus ma gheibh iad cead, nì iad na thogras iad, agus ‘s suarach aca a’ bhuannachd a gheibh, no nach faigh muinntir an àite às - mura h-eil e bualadh orrasan.

Agus, sin mar a bha, agus seo mar a tha e an-diugh, air sgàth ‘s nach deach ruaig a chur air an t-siostam uachdranachd bho shean. Ma bheirear sùil air Eirinn, ‘s air a’ Ghaeltacht acasan, chìthear gu bheil trioblaidean co-ionann ri trioblaidean Gàidhealtachd na h-Alba, ach gu bheil cumhachd aca nach eil aig muinntir na Gàidhealtachd ‘s nan Eilean.

Tha taic aca, agus neo-eisimileachd aca cuideachd. Tha saorsa aca feum a chur air an fhearainn aca fhèin, agus cinnt aca gur ann air an leas fhèin a thèid mòran leasachaidhean a dhèanamh, no co-dhiù nach tèid cron a dhèanamh orra mar a b’ àbhaist a bhith a’ tachairt anns an t-seann aimsir.

Mura thig an cuibhle mun chuairt ann an ùine ghoirid, chan iongnadh ged a bhios muinntir nan eilean ‘s na Gàidhealtachd a’ dol an aghaidh leasachadh sam bith gu sìorraidh bràth.

Factaraidh Michelin ann an Dùn Dèagh. A’ chiad làrach shaorachaidh san Rìoghachd Aonaichte a tha a’ cur feum air an lùths à roth-uidheaman gaoithe airson taidhrichean a dhèanamh.

Faclan feumail

cha mhòr nach eilear a’ cluinntinn bho chionn corra bhliadhna ach mu dheidhinn – we’ve been hearing almost nothing but about~
Co-dhiù tha sin – whether that is~
‘s e an aon duan daonnan – it’s always the same old story
an gabh, no nach tèid a ghabhail ris – will it/they be allowed/accepted or not
mheud lùths, no meud chumhachd – the amount of energy or power
Eilean Brèagha an Fhraoich – Island of Heather (Leòdhas)
na slagan – hollows (in the ground)
bha sin bochd sa chrannchar mar a bha e. – that was scraping the barrel as it was.
Tha làn fhios aig~ - ~ knows well
rè nan linntean a dh’ fhalbh - uair is uair, a-muigh is a-mach – through the past centuries, time and time again
‘s suarach aca – they don’t give a damn
mura h-eil e bualadh orrasan – if it doesn’t affect them
feum a chur air an fhearainn aca fhèin – make use of their own land
air an leas fhèin – in their own interest/for their own interest
Mura thig an cuibhle mun cuairt – if things don’t change (for the better)
chan iongnadh ged a bhios – it will be no surprise if~
làrach shaorachaidh – manufacturing site
roth-uidheaman gaoithe – wind turbines
taidhrichean - tyres

21 Dùbhlachd, 2007

A’ chiad tràth-oidhche a ghabh mi aig taigh mo mhàthar. Biadh math ear-thuath na h-Alba. (Aran-buntàta, adag smocte ann an sabhs bainneach geal, peasairean uaine, buntàta air am bruich agus ugh slaopte)

Lùths brochan an dachaigh.

Tha mi air ais aig dachaigh mo mhàthar airson nan làithean-saora, agus ged nach e ach latha on a ràinig mi, abair gu bheil mi aig fois. Chan e sin a ràdh gu bheil mi leisg. Ach, anns na beagan seachdainean mu dheireadh - gu dearbha, fad na dhà mhìos mu dheireadh – bha an tìde a’ sruthadh seachad orm na sgleò, agus cha robh mi air dad a dh’ fheum a dhèanamh ach falbh chun na h-obrach, agus tighinn air ais air an oidhche. Cha robh sgoinn sam bith annam. Bha mo cheann na bhoil, agus cha robh mi comasach air sian sam bith.

‘S e an rud a bh’ ann, a tha cho soilleir dhomh a-nis mar dheàrrsadh grèine, ‘s mi nam shuidhe ann an cidsin mo mhàthar a’ gabhail lite is teatha airson biadh na maidne, nach eil uair sam bith ann thall ann an ceàrn a’ bhaile far a bheil mis’ a’ fuireach ann an Iapan, far am bi samhchair ann. Fiù ‘s ged a bhios an oidhche ann, bidh fuaim càraichean is carbadan eile an-còmhnaidh a’ bristeadh a-steach ort nad chadal.

Ach a-nis, ann an sàmhchair na maidne ann am Bruach Tatha, tha mi dha-rìreabh aig fois. Tha faireachdainnean sèimh, socair, aotrom agam an seo, agus tha m’ inntinn air a leigeil ma sgaoil. Chan eil truimead is teannachas gnothaichean a-muigh ga cheangail idir, agus mar sin dheth, tha an sgoinn air tilleadh, ‘s tha mi gu bhith deiseil airson na maoraich a dhèanamh fhad ‘s a tha an tràigh ann! Sin agad na làithean saora, tha tìde gu leòr againn aig an àm seo!

‘S fhada bhon uairsin!

‘S fhada bhon uairsin, nach e?

Tha e doirbh dhomh ge-tà, measadh a dhèanamh cò bhios a’ tadhal air a’ bhlog seo, ma bhios gin idir; ach, ‘s i an fheallsanachd a th’ agam bhon a thòisich mi air sgrìobhadh an seo, na nithean, ‘s tachartasan ‘s cuspairean a thogas m’ aire a dheasbad, ‘s a’ toirt beachd orra. Cha dèanadh e cus feum blialam a spùtadh a-mach, no a bhith a’ sgrìobhadh air rud anns nach eil ùidh agam ann an da-rìreabh oir, chuireadh sin ruaig air na leughadairean a th’ agam, cho gann ‘s ged a tha iad.

‘S buidhe dhomh ge-tà gu bheil mi a’ fuireach ann an dùthaich cho ioma-taobhach ‘s gu bheil uiread de nithean ann as urrainn dhomh sgrìobhadh air, agus ‘s iad cho ùidheil ann. ‘S e an t-eadar-dhealachadh a nì an diofar an seo. Cho eadar-dhealaichte ‘s a tha cultar na h-Àisia ris an àird an Iar, agus ‘s e sin a thogas ùidh dhaoine ann.

Tha mi an dòchas an ath-thuras, nuair a thèid mi an lorg air nithean annasach na Seapaine gun roghnaich mi le cùram cuspair a thogas d’ ùidh fhèin.

Bruadar na spealgan airson farpais eile.

B’ e oidhirp ghasta ghaisgeil a bh’ ann, ach an dèidh sin agus na dhèidh, ‘s iad na h-Eadailtich, curaidhean an t-saoghail, a thug a-mach a’ bhuaidh.

Bha Alba air bhioran aig toiseach a’ gheama, ‘s mar sin dheth, thug iad seachad cothrom dhan na h-Eadailt agus lean iadsan air druim nan Albannach gu sunndach. Bha Alba a’ feuchainn ri ceann a’ mhaide fhaighinn air ais bhon uairsin, agus ‘s ann a rinn iad sin anns an dàrna leth, nuair a chuir iad tadhal an dèidh breabadh saor.

Bhon uairsin, agus ged a bu mhath a bha fios aig a h-uile neach gun robh an Eadailt fhathast nan cunnart mòr do dh’ Alba, b’ e sgioba na h-Alba aig an robh làmh an uachdair tron dàrna leth. Mura b’ e gun do chaill MacFaidean cothrom mìorbhaileach math, bhiodh iad air tadhal eile fhaotainn a chuireadh Alba troimhe gu Euro 2008.

Ach, ghabh an Eadailt greim air a’ gheam anns na mionaidean mu dheireadh, agus nuair a fhuair iad breabadh saor fortanach, ghabh iad brath air sin gus tadhal math a chur seachad air Craig Gòrdan. Chuir sin crìoch air a’ bhruadar Albannach airson farpais mhòr eile.