Chan eil mòran tuigse aig Riochd-ceannard Tòraidhean na h-Alba air cor no cùisean na dùthcha aice fhèin a rèir nam faclan seo a thuirt i.
Agus, a ghràidh ort, abair àibheiseachadh aice! Chan eil anns an fhacal "Great" ach eadar-theangachadh air an Fhraingis "Grande" - an rud a chanas iadsan bho shean gus a' Bhreatainn Bheag agus a' Bhreatainn Mhòr a dhealachadh nan còmhradh!
Agus, chan eil mise cinnteach an dèanadh Pàrlamaid Albannach a bha gu tur neo-eisimeileach diofar mòr a thaobh na "Rìoghachd" anns an Rìoghachd Aonaichte. Bhiodh a' Bhanrigh Ealasaid, no a h-oighre às a dèidh, fhathast a' rìoghachadh ann an Sasainn, Alba agus a' Chuimrigh ged a bhiodh Alba neo-eisimeileach no nach biodh. Mar sin, 's e aon Rìoghachd Aonaichte a bhiodh annta ged a bhiodh Pàrlamaid gu tur neo-eisimeileach aig gach dùthaich ann am Breatainn.
'S ise an "Sovereign", a' ciallachadh gur ise an t-Àrd-Uachdaran anns an tìr, oir 's e sin na tha "sovereign" a' ciallachadh san t-seagh seo. Nuair a chanas daoine "an independent and sovereign parliament", dh'fheumadh a' Phàrlamaid a bhith na h-àrd-chumhachd anns an dùthaich gus "sovereign" a chantainn rithe.
Mar sin, chan fhaighear dà "àrd-chumhachd" anns an aon dùthaich, agus nam b' e a' Bhanrigh Ealasaid an t-Uachdaran no a' Chumhachd as àirde san tìr, cha ghabhadh "sovereign" a chantainn ris a' Phàrlamaid, neo-eisimeileachd ann no às! 'S i a' Bhanrigh a bhiodh na h-àrd-uachdaran air Rìoghachd na h-Alba, agus a' Phàrlamaid a bhiodh na dàrna cumhachd san tìr.
Bha an suidheachadh seo ann roimhe nuair a ghluais an Siathamh Rìgh Seumas na h-Alba a Shasainn airson an dà dhùthaich a riaghladh. Bha leas is com-pàirtean na dùthcha as motha 's as beartaiche a' gabhail prìomhachas, agus saoilidh mi gur ann mar sin a bhiodh cùisean fhathast a thaobh cuid de nithean.
Chitheadh Albannaich a' bhuil sin bho thaobh còraichean fearainn na Gàidhealtachd, is oighreachd a' Chrùin far nach biodh cùisean gan leasachadh ach gu mall is gu h-athaiseach. Chan fhaigheadh Alba làn smachd air gnìomhachas an ola taobh a-staigh nan crìochan aice fhèin agus chan fhaigheadh i làn chòir air iasgach no lùth ath-nuadhachail nam biodh aca ri aonta na Banrigh iarraidh gach turas.
Chan e a' Bhanrigh i fhèin a chuireadh maille air cùisean, ach Taigh nam Morairean anns a bheil daoine (leithid uncail a' Phrìomhaire) a tha an urra tòrr fearainn air a' Ghàidhealtachd, agus an urra Uisgeachan Mara is Cladach na dùthcha fhathast fo oighreachd a' chrùin.
'S dòcha gun gabhadh an suidheachadh seo a leasachadh agus a' Bhanrigh a chumail ri tìde le Pàrlamaid a bhiodh gu tur neo-eisimeileach, (mar a tha e aig dùthchannan a' Cho-Fhlaitheis) ach aig an toiseach, 's ann mar sin a bhiodh cùisean airson greis mhath an dèidh làimh.
FACLAN FEUMAIL
àibheiseachadh - hyperbole
brochan ruais - a muddle, mess; hotchpotch
leiscioball - minion, vassal
riochd-ceannard - puppet leader
a' Bhreatainn Bheag - Brittany no "La Bretagne"
a' Bhreatainn Mhòr - Great Britain no "La Grande Bretagne"
àrd-uachdaran - the sovereign, supreme leader
leas is com-pàirtean na dùthcha - stakes and interests of the country
a' gabhail prìomhachas - taking priority
Taigh nam Morairean - the House of Lords
dùthchannan a' Cho-Fhlaitheis - the countries of the Commonwealth
gu mall is gu h-athaiseach - slowly and tardily
an urra tòrr fearainn - that own or have responsibility for
uncail a' Phrìomhaire (the Prime Minister's uncle)
Seall cho mòr 's a tha a' Bhreatainn Mhòr an taca ris a' Bhreatainn Bhig!!
