An dèan seo an gnothach?

Brochan Ruais aig Ruth Davidson

2012-01-17T13:54:00.006Z

Seo iomradh ann am Pàipear Ghlaschu (Herald) air rud a thuirt Ruth Davidson, leiscioball de cheannard Tòraidheach ann an Alba:

"Poll after poll has consistently shown the majority of Scots want to remain part of the United Kingdom. Scotland is better off in Britain and Britain is great because Scotland is in it. It is now time this issue is settled once and for all."

Chan eil mòran tuigse aig Riochd-ceannard Tòraidhean na h-Alba air cor no cùisean na dùthcha aice fhèin a rèir nam faclan seo a thuirt i.

Agus, a ghràidh ort, abair àibheiseachadh aice! Chan eil anns an fhacal "Great" ach eadar-theangachadh air an Fhraingis "Grande" - an rud a chanas iadsan bho shean gus a' Bhreatainn Bheag agus a' Bhreatainn Mhòr a dhealachadh nan còmhradh!

Agus, chan eil mise cinnteach an dèanadh Pàrlamaid Albannach a bha gu tur neo-eisimeileach diofar mòr a thaobh na "Rìoghachd" anns an Rìoghachd Aonaichte. Bhiodh a' Bhanrigh Ealasaid, no a h-oighre às a dèidh, fhathast a' rìoghachadh ann an Sasainn, Alba agus a' Chuimrigh ged a bhiodh Alba neo-eisimeileach no nach biodh. Mar sin, 's e aon Rìoghachd Aonaichte a bhiodh annta ged a bhiodh Pàrlamaid gu tur neo-eisimeileach aig gach dùthaich ann am Breatainn.

'S ise an "Sovereign", a' ciallachadh gur ise an t-Àrd-Uachdaran anns an tìr, oir 's e sin na tha "sovereign" a' ciallachadh san t-seagh seo. Nuair a chanas daoine "an independent and sovereign parliament", dh'fheumadh a' Phàrlamaid a bhith na h-àrd-chumhachd anns an dùthaich gus "sovereign" a chantainn rithe.

Mar sin, chan fhaighear dà "àrd-chumhachd" anns an aon dùthaich, agus nam b' e a' Bhanrigh Ealasaid an t-Uachdaran no a' Chumhachd as àirde san tìr, cha ghabhadh "sovereign" a chantainn ris a' Phàrlamaid, neo-eisimeileachd ann no às! 'S i a' Bhanrigh a bhiodh na h-àrd-uachdaran air Rìoghachd na h-Alba, agus a' Phàrlamaid a bhiodh na dàrna cumhachd san tìr.

Bha an suidheachadh seo ann roimhe nuair a ghluais an Siathamh Rìgh Seumas na h-Alba a Shasainn airson an dà dhùthaich a riaghladh. Bha leas is com-pàirtean na dùthcha as motha 's as beartaiche a' gabhail prìomhachas, agus saoilidh mi gur ann mar sin a bhiodh cùisean fhathast a thaobh cuid de nithean.

Chitheadh Albannaich a' bhuil sin bho thaobh còraichean fearainn na Gàidhealtachd, is oighreachd a' Chrùin far nach biodh cùisean gan leasachadh ach gu mall is gu h-athaiseach. Chan fhaigheadh Alba làn smachd air gnìomhachas an ola taobh a-staigh nan crìochan aice fhèin agus chan fhaigheadh i làn chòir air iasgach no lùth ath-nuadhachail nam biodh aca ri aonta na Banrigh iarraidh gach turas.

Chan e a' Bhanrigh i fhèin a chuireadh maille air cùisean, ach Taigh nam Morairean anns a bheil daoine (leithid uncail a' Phrìomhaire) a tha an urra tòrr fearainn air a' Ghàidhealtachd, agus an urra Uisgeachan Mara is Cladach na dùthcha fhathast fo oighreachd a' chrùin.

'S dòcha gun gabhadh an suidheachadh seo a leasachadh agus a' Bhanrigh a chumail ri tìde le Pàrlamaid a bhiodh gu tur neo-eisimeileach, (mar a tha e aig dùthchannan a' Cho-Fhlaitheis) ach aig an toiseach, 's ann mar sin a bhiodh cùisean airson greis mhath an dèidh làimh.

FACLAN FEUMAIL

àibheiseachadh - hyperbole
brochan ruais - a muddle, mess; hotchpotch
leiscioball - minion, vassal
riochd-ceannard - puppet leader
a' Bhreatainn Bheag - Brittany no "La Bretagne"
a' Bhreatainn Mhòr - Great Britain no "La Grande Bretagne"
àrd-uachdaran - the sovereign, supreme leader
leas is com-pàirtean na dùthcha - stakes and interests of the country
a' gabhail prìomhachas - taking priority
Taigh nam Morairean - the House of Lords
dùthchannan a' Cho-Fhlaitheis - the countries of the Commonwealth
gu mall is gu h-athaiseach - slowly and tardily
an urra tòrr fearainn - that own or have responsibility for
uncail a' Phrìomhaire (the Prime Minister's uncle)

Seall cho mòr 's a tha a' Bhreatainn Mhòr an taca ris a' Bhreatainn Bhig!!

A bheil cuimhne agad air seo?

2011-12-26T23:58:00.000Z

A bheil cuimhne agad air seo?

http://gnothach.blogspot.com/2011/01/grad-iongnadh-agus-goodwillie-fo.html

Nise, seall seo (Beurla):

http://news.stv.tv/scotland/east-central/290225-scotland-player-david-goodwillies-total-and-utter-hell-over-rape-charges/

Ceum sìos no ceum suas?

2011-11-03T20:04:00.002Z

'S iomadh uair bho chionn corra bhliadhna a-nis a tha luchd-leantainn Dhùn Dè Ate a' cluinntinn gu bheil an club acasan mar "chlach-sìnteig" a dh'fhaodas cluicheadairean òga, tàlantach a chleachdadh air an slighe suas gu cliù is fortan aig club mòr beairteach, a tha mar as trice, shìos dhan taobh a deas.

'S e sin a' phuing-reic a bha am manaidsear Levein, agus a-nis Houston a' cur mu choinneamh a' chluicheadair airson dearbhadh air gum b' fhiach dha ainm a chur ri cùmhnant aig a' chlub san eadar-àm. Nan dèanadh e gu math, bhiodh a h-uile coltas ann gun tigeadh e gu aire nan clubaichean mòra ann an Sasainn.

Uill, chaidh le Dàibhidh Goodwillie, agus tha e a-nis a' cluich do Bhlackburn Rovers a tha anns an Lìog fèin-mheasaichte mar an tè as fheàrr san Roinn Eòrpa. Chaidh a cho-chluicheadairean, Craig Conway, agus feadhainn eile gu clubaichean ann am Farpais Lìg Shasainn (the Championship), ach bha àm ann nuair nach robh e air a mheas ann an Alba mar "ceum suas" nam falbhadh cluicheadair à Dùn Dè Ate gu Farpais Lìg Shasainn, gu h-àraidh nuair a bhiodh DUFC a' cluich sna farpaisean Eòrpach a h-uile bliadhna, agus cothrom aca air Cupa na h-Alba, no Cupa "Lìog" na h-Alba a bhuannachadh, gun luaidh air cothrom a bhith a' gleidheadh Prìomh Lìog na h-Alba sna 1980an.

Na h-ochdadan: aimsir san cumadh Dùn Dè Ate ceann a' mhaide ri sgioba Eòrpach sam bith.

Chan e nach robh barrachd airgid aig mòr-chuid de na clubaichean Sasannach an uair sin cuideachd, ach bha ìre chluiche nan sgiobannan mar Dhùn Dè Utd fhèin, Obar Dheathain, Hearts, Hibernian, Celtic agus Rangers, agus aig amannan fiù 's ìre Tobar na Màthar, fada na b' àirde agus gu math faisg air feadhainn de na sgiobannan mòra Sasannach, agus a' toirt bàrr air mòran dhiubh!

Dh'fhalbh sin, agus thàinig seo, ach a bheil e na "cheum suas" dha-rìribh do Chraig Conway a bhith a' falbh gu Cardiff City, no do Phrince Buaben a dhol a Watford seach a bhith a' fuireach aig Dùn Dè Ate far am bi cothrom faighinn a-steach do cho-fharpais na h-Eòrpa, no Cupa na h-Alba a bhuannachadh? Bidh airgead mòr aca, agus 's dòcha gum bi iad a' cluich gu cunbhalach an aghaidh sgiobannan nas fheàrr ach nam biodh na cluicheadairean math sin uile, Buaben, Goodwille, Conway, Gomes, air fuireach còmhla ri John Daly, Danny Swanson, Johnny Russell, Dusan Pernis, Sean Dillon, Pòl Dixon a tha ann fhathast, agus air tighinn gu ìre le chèile aig DUFC, cò aig tha fhios dè bhiodh iad air coileanadh!

Dh'fhaodadh iad a bhith a' strì 's a' feuchainn air duais na Prìomh Lìg a thoirt a-mach, agus faighinn tro na cuairtean dearbhaidh san Roinn Eòrpa. Ach, chan ann mar sin a tha an saoghal ag obrachadh, agus nam biodh iad uile ann fhathast, chanadh cuid gum biodh an club a' dol fodha ann am fiachan le tuarastail mhòra rim pàigheadh dhaibh gach seachdain.

Gidheadh, nam biodh iad a' buannachadh dhuaisean mòra, cuachan 's a leithid, agus a' faighinn a-steach do lìg Europa aig a' char as lugha, saoilidh mi gum faigheadh an club airgead gu leòr airson cumail air flod. Bruadar na glòir-mhiann no àrd-amas a dh'fhaodadh a bhith comasach?

Cugallach do Houston?

2011-10-28T18:39:00.005+01:00

Chan eil cùisean a' dol cho math an seusan seo do sgioba Dùn Dè Utd, agus leis gu bheil cuid den luchd-leantainn mì-thoilichte thog na meadhanan gum faodadh am manaidsear, Peadar Houston, a dhreuchd a chall ann an ùine gun a bhith fada.

Tha dìon-cùil na sgioba a' leigeil a' bhàlla seachad orra an siud 's an seo 's an ath rud, agus ged a tha feadhainn tàlantach ann fhathast, tha iad òg agus an taghadh de chluicheadairean a chuireas Houston air a' phàirc air fàs gann bhon t-seusan mu dheireadh.

Chan eil mi air mòran fhaicinn den sgioba an seusan seo, ach tha mi den bharail gur e còidse mhath a th' ann an Houston fhathast. Tha amharas agam ge-tà nach do rinn e oidhirp gu leòr deagh chluicheadairean ùra, saora a lorg, a rachadh an àite na feadhna matha a chaill iad. Ma dh'fhaoidte nach fhaigheadh e Goodwillie no Conway eile ann an cabhag, ach saoil a bheil Pòl Hegarty a' dèanamh mòran airson deagh chluicheadairean ùra a lorg? Chan urrainn do Houston a h-uile càil a dhèanamh leis fhèin. Feumaidh an cathraiche, Stephen MacThòmais uallach a ghabhail airson na chaill iad de chluicheadairean matha ron t-seusan ùr agus taic don mhanaidsear a nochdadh mar a nochd am manaidsear taic dhàsan. Feumaidh an luchd-leantainn an sgioba a mhisneachadh seach a bhith gan càineadh agus tha iad a' dèanamh sin sa mhòr-chuid. Thathar ag ràdh gur e Houston am manaidsear as soirbheachaile aig Dùn Dè Ate seach Mgr MacGilleathain urramach. Tha e airidh air ar taic oir còmhla ri Levein b' esan a bha an urra ri an òigridh a thoirt air adhart, agus tha e air sin a dhèanamh gu math le airgead mòr a chosnadh don chlub.

Stàit Phoileis

2011-09-30T19:54:00.014+01:00

A bheil Alba air a slighe a dh'ionnsaigh Stàit Phoileis far a bheil casg air saorsa bruidhne agus far am bi e na eucoir òrain “thraidiseanta” bhuill-choise a sheinn? An tèid luchd-leantainn na h-Alba a chur an grèim airson a bhith a' gabhail “Stand Up if you hate England?”, no “We hate Jimmy Hill...he's a p**f, he's a p**f”?

An tèid do shlaodadh air beulaibh cùirt mar pheanas airson seasamh aig gèam ball-coise agus a' glaodhadh rudeigin coltach ri “Chan aithne dhut ball-coise bho bhall-basgaid, a luid a tha thu ann!” do chluicheadair bochd sgioba do nàmhaid? Agus, dè mu dheidhinn brod nan òran ball-coise uile gu lèir: “Reeeeferreeee, you're a w**k*r, you're a w**k*r! REFEREEEE, you're a horse's a**e!”

'S e sin na tha an t-òraidiche, An t-Ollamh Stuart Waiton, à Oilthigh Abertay, Dùn Dè, a' smaoineachadh agus e am beachd gu bheil am Bile ùr Albannach, “Giùlan Oilbheumach aig Ball-coise agus Conaltradh Bagarrach” ro chruaidh agus gun tèid saorsa bruidhne a chasg agus dol-às mì-chàilear a dhèanamh na eucoir. Tha e a' sònrachadh ann an eucoir-eòlas agus sòiseo-eòlas, agus chan eil am Bile ùr a' tighinn ri a chàil idir. 'S e a' phuing a th' aige gu bheil iomadh rud nach eil a' tighinn ri càil dhaoine nach bu chòir a bhith air a pheanasachadh fon lagh.

'S dòcha gu bheil e ceart, chan eil fhios agam, ach aig geamannan ball-coise tha fhios aig a h-uile neach-leantainn cothromach dè tha ceart agus dè tha ceàrr a thaobh giùlain is dol a-mach. Mura bheil, tha iad fìor òg, no dìreach aineolach.

Tha riaghailtean gun iomradh ann am measg luchd-leantainn fìor mu dheidhinn dè tha ceadaichte agus dè nach eil ceadaichte bho thaobh seinn is èigheachd aig geamannan - ach chan eil diù a' choin aca mu dè cho càilear no mì-chàilear 's a tha na h-òrain sin ann an cluasan cinn nan daoine tlàth-chridheach air an taobh a-muigh (nach fhaicear tighinn gu geamannan cho tric sin co-dhiù). Coltach ris an t-seann aimsir, far an robh adhbhar is ciall fillte anns gach òran, ge be òran luaidh a bh' ann no òran magaidh – tha adhbhar sònraichte airson gach duanaig bhuill-choise.

Tha muinntir a' bhuill-choise ag iarraidh am beachdan a chur an cèill gu sgiobalta, gun mhaille agus gu soilleir airson 's gum bi fios aig cuspair an rùin anns a' bhad air dè tha iad a' smaoineachadh. Cha dèan “Excuse me, referee, but we think you're wrong.” a' chùis an seo idir. Feumar rudeigin a thig gu cnag na cùise ann an tiotan, oir bidh e seachad air bhall agus bidh rud eile a' tachairt a chuireas fearg orra an ceartuair.

Mar sin, gheibhear iomadh seòrsa òrain (no rann/duanag, mas fheàrr leat).

Òrain mholaidh - chan eil aca ach ainm a' chluicheadair a sheinn le subhachas is sunnd – iomadach turas, air neo: "There's only one Craig Brewster, there's only one Craig Brewster..."
òrain easaonta – nì “boo” a' chùis an seo;
òrain mhagaidh: 's tric a nì gàire fanaid an gnothach, ach mura dèan, tha gu leòr dhòighean eile, mar dhuanag a bh' aig luchd-leanmhainn Dùn Dè Utd bliadhnaichean air ais a' magadh air an staing san robh Dùn Dè FC; òran a bh' air a dhuanadh le fonn Elvis: “please release me, let me go, for I don't love you anymore. Dundee FC's got no dough...Cabillero, you're ugly...off you go..”
Dh'fhaodainn cumail orm agus na h-òrain bhrosnachaidh, na h-òrain chàinidh, na h-òrain ghaolachaidh a chur mud choinneimh, ach saoilidh mi gu bheil thu a' tuigsinn na puing a th' agam.

Mar as trice, aig clubaichean proifeiseanta, gheibhear cuibhreann fa leth anns an lann-cluiche far am bi na dìoghrasaich nan suidhe a h-uile dàrna seachdain, a' gabhail beachd air agus gu dearbh, ag innse am beachd air na tha tachairt romhpa air a' phàirc. Tha òrain shuidhichte, stèidhichte aca. Tha na rannan is fuinn aosta sin air an gnothach a dhèanamh dhaibh bho Linn nan Creach. 'S iad na h-aon bhuidhnean dhaoine a bhios gan cumail a' dol, ach tha sgaoth dhaoine mar threud chaorach nuair a thig e gu labhairt os àird. Mura bi tromlach an t-sluaigh a' seinn còmhla, chan fhada gus am bi an t-òran a' traoghadh ann an guth nan grunnan a thòisich e sa chiad dol a-mach.

'S fheàirrde dhomh tilleadh gu cuspair na h-aiste ge-tà. 'S e sin: a bheil Alba air a slighe a dh'ionnsaigh Stàit Phoileis air sgàth aon bhile nach eil a' còrdadh ris an òraidiche seo? Chan eil air sgàth aon bhile.

Thug mi an aire gum faodadh Oilthigh Abertay agus Oilthigh Dhùn Dè a bhith air an sàthadh còmhla a-nis, agus le sin gun rachadh Oilthigh Abertay a shlugadh leis a' bhèist as motha. Chaidh an naidheachd fhoillseachadh an dèidh don Ollamh Waiton a bheachd innse an aghaidh a' bhile ùir mu choinneamh na Pàrlamaid. An e sin na bha e a' ciallachadh le casg air saorsa bruidhne?

'S dòcha nach e, oir tha Salmond an dèidh mionnan a thoirt nach tèid an dà Oilthigh a thàthadh ri chèile “an aghaidh an toil”. Uill, uill. Cò tha dol a bhruidhinn às an leth nuair a thèid moladh a thoirt gum b' fhiach dhaibh aonachadh. 'S e an aon suidheachadh a th' ann an seo 's a bhitheadh ann le dà chlub bhall-coise, can, Caley agus Cluarag. An dà sgìoba Inbhir Niseach sin a chaidh aonachadh gu tur saor-thoileach.

Bidh fios nas fheàrr aig Waiton air saorsa bruidhne na mise oir, mar a dh'innis mi, tha e a' sònrachadh ann an eucoir-eòlas. Cha mhiste don eucoir-eòlaiche seo coimhead air na bhios a' tachairt don Phoileas ann am beagan ùine agus a bheachd a thabhann mus faigh e a bhròg bho Oilthigh Dhùn Dè. Aon Phoileas mòr na “dùthcha” - an aghaidh toradh an sgrùdaidh a rinn an Riaghaltas a dh'fhaicinn an robh buill a' phoileis airson an t-aonachadh. "Chan eil sibh air a shon? Coma leibh, bhiodh sin ro chosgail."

Faclan Feumail

casg air saorsa bruidhne - a ban on freedom of speech
a chur an grèim - arrested
a luid a tha thu ann! - you clumsy git
brod nan òran - the pick of the bunch (i.e. the best song)
Giùlan Oilbheumach aig Ball-coise agus Conaltradh Bagarrach - Offensive Behaviour at Football and Threatening Communications
dol-às mì-chàilear - unpleasant behaviour
chan eil .... a' tighinn ri càil dhaoine - not to people's liking
riaghailtean gun iomradh - unspoken rules
a' sònrachadh ann an eucoir-eòlas - specialising in criminology
bho Linn nan Creach - since time immemorial
sgaoth dhaoine - a group (swarm, herd) of people
treud chaorach - a herd of sheep
neach-leantainn cothromach - a fair-minded supporter
daoine tlàth-chridheach - tender-hearted people
air an sàthadh còmhla - speared together
thèid...a thàthadh ri chèile - ...will be cemented/soldered/joined together
às an leth - on their behalf
mus faigh e a bhròg - before he gets the boot (from his job)
Caley agus Cluarag - Inverness Caledonian and Inverness Thistle
gàire fanaid - jeering
duanag - ditty
air a dhuanadh leis an fhonn - furnished with the tune
cuspair an rùin - their target, the object of their intent (mì-rùn - malintent)
a thig gu cnag na cùise - that gets straight to the point

SEANFHACAL - a' bhiast as motha ag ithe (no a' slugadh sìos) na bèist as lugha
- the biggest beast eating (or swallowing) the smallest beast (i.e. a dog-eat-dog world)

Pileachan air aran is ìm

2011-08-30T14:35:00.000+01:00

Tha e oifigeil a-nis. Ma bheir thu cus aire do na naidheachdan, tòisichidh crith nad làmhan, thig e a-null nan gàirdean chun nan guaillean, agus leanaidh e sìos gus am bi do chasan nan crith ’s nan crathadh leis an eagal. Ach carson? A chionn ’s nach eil càil chumanta sàbhailte san latha a th’ ann, ma bhios tu a’ creidsinn gach rud a leughas tu anns na naidheachdan.

Chan e sin ri ràdh ge-tà, gu bheil na cunntasan mu dheidhinn a’ chunnairt an siud agus a’ chunnairt an seo breugach . Chan eil iad sin mar as trice, ach ’s minig nach fhaighear an co-theacs ceart agus tha sin gam fàgail meallta aig a’ char as lugha, nam bharail-sa co-dhiù.

Gidheadh, bidh mi a’ cumail orm gan leughadh. Chan eil atharrach air, oir bhithinn gun fhios air mòran rudan agus bhiodh fèithean is cuislean m’ eanchainn a’ gearan ’s a’ trod rium nach robh mi gan cleachdadh gu leòr. Seall an sgeulachd seo ma-tà. Chan fhada gus nach bi a’ mhiann againn dad ithe tuilleadh ach pileachan bheothaman air uachdar arain is ìm.

Aiste a' brosnachadh iomairt airson na Gàidhlig.

2011-08-17T17:45:00.006+01:00

Seo agaibh aiste a sgrìobh Craig Cockburn air a' bhlog aige fhèin. Tha mi air Gàidhlig a chur air, oir bha mi a' smaointeachadh gur e deagh aiste a bh' innte, agus bha mi airson an rud a bha an aiste fhèin a' moladh a dhèanamh.'S e sin a bhith ag iomairt airson na Gàidhlig. Leis gun deach a sgrìobhadh anns a' Bheurla bho thùs, airson a' chiad uair riamh bhon a thòisich mi am blog seo, tha Beurla ann agus a' Ghàidhlig foidhpe. Gheibhear ceangal chun a' bhloig aige ma bhruthas sibh air an tiotal gu h-àrd.

Gaelic in Scotland, renewal and growth
A' Ghàidhlig ann an Alba, ùrachadh agus fàs

Having recently returned from a holiday in Oban, I thought it would be appropriate to comment on the state of Gaelic having been involved in promoting the language for over 10 years while I lived in Scotland - a fuller biography is at the end of the article.

Air dhomh tilleadh bho thuras san Òban bho chionn ghoirid, bha mi a' smaoineachadh gum biodh e freagarrach beachd a thoirt air cor na Gàidhlig, oir bha mi an sàs ann a bhith ga brosnachadh fad còrr is 10 bliadhna nuair a bha mi a' fuireach ann an Alba – gheibhear eachdraidh-beatha nas iomlaine aig ceann na h-aiste seo.

To be honest, I'm worried about the state of Gaelic today. Very worried. I see Gaelic disappearing from use in Scotland largely due to apathy and to some extent misguided opposition and prejudice from a small vocal minority. You only have to view the comments here to see the prejudice that Gaelic has to put up with, the sort of comments that would be banned if we were talking about Blacks, Muslims or other ethnic groups.

A dh'innse na fìrinn, tha mi iomagaineach a thaobh cor na Gàidhlig an-diugh. Glè iomagaineach. Tha e follaiseach dhomh gu bheil a' Ghàidhlig a' sìoladh às le cion cleachdaidh ann an Alba, gu ìre mhòr air sgàth caoin-shuarachas, agus gu ìre bheag, air sgàth strì mheallta agus claon-bhàigh aig beag-chuid a tha a' togail guth gu h-àrd na h-aghaidh. Chan eil agad ach sùil a thoirt air na beachdan an seo, agus chithear a' chlaon-bhreith a dh'fheumas a' Ghàidhlig fhulaing, leis an t-seòrsa bheachdan a rachadh a chasg nam bite gan toirt air Daoine Dubha, Muslamaich no air cinnich eile.

I don't want Gaelic to disappear from Scotland the same way it died out in the Carolinas (early 20th century), Isle of Man (1974) and is on the precipice in Nova Scotia. Nova Scotia has less than 1,000 speakers left despite it being the most common mother tongue amongst the fathers of the Canadian federation and once spoken by 200,000 in Canada in the 1850s. Gaelic culture generates $23.5m annually for the Canadian economy. The comparable figure for Scotland is £41m (Scottish Parliament figures). Besides the economic loss, the cultural loss would be immense.

Chan eil mis' ag iarraidh gun tèid a' Ghàidhlig à bith ann an Alba air an aon dòigh 's a bhàsaich i sna Ceàrnaidhean Carolina (tràth san 20mh linn), ann an Eilean Mhanainn (1974) agus i ri uchd a' bhàis ann an Albainn Nuaidh an-diugh. Tha nas lugha na 1,000 luchd-labhairt air fhàgail ann an Albainn Nuaidh, ged a b' ise an teanga bu bhitheanta a bh' aig athraichean Caidreachas Chanada, agus a bha aig aon àm ga bruidhinn le 200,000 ann an Canada sna 1850an. Tha cultar na Gàidhlig a' tàrmachadh $23.5millean gach bliadhna do eaconamaidh Chanada. 'S e £41millean (figearan Pàrlamaid na h-Alba) an t-suim choimheasta do dh' Alba. A bharrachd air a' chall eaconamach, bhiodh an call cultarach anabarrach mòr.

From my own point of view growing up in Dunblane, Perthshire, I had to contend with Gaelic apathy as recently as the 1980's. The nearest hill to my house was "uamh bheag". Incomprehensible and even unpronounceable without Gaelic. We had the Mod Bardic crown winner as a teacher in our school; Alasdair MacInnes of Glencoe (sadly passed away in 2009) yet despite his requests to teach Gaelic so that we could understand and even pronounce local placenames, the local education authority kept blocking him saying there was "no demand". Yet, we were never actually asked as pupils if we wanted to learn Gaelic. Instead the schools ran classes in Russian and Latin, both of which had 4 pupils. Apparently there was enough demand in a school of over 700 pupils to run those classes, so why not Gaelic?

Bhon taobh agam fhìn, 's mi a' fàs suas ann an Dùn Bhlàthain, Siorrachd Pheairt, dh'fhiosraich mi caoin-shuarachas a thaobh na Gàidhlig cho dlùth dhuinn ris na h-ochdadan. B' e “uamh bheag” a' bheinn a b' fhaisge air an taigh agam. Cha ghabhadh seo a thuigsinn, agus cha mhotha a ghabhadh a ràdh gun Ghàidhlig. B' e Alasdair MacAonghais à Gleanna Comhann, buannaiche Crùn a' Bhàird aig a' Mhòd, a bha na thidsear anns an sgoil . Ach, a dh'aindeoin gach iarrtas a bh' aige gus Gàidhlig a theagasg airson 's gun rachadh againn air ainmean an àite a thuigsinn agus fiù 's a chantainn, chùm ùghdarras ionadail an fhoghlaim orra ga bhacadh, is iad ag ràdh “nach robh iarrtas ann”. Gidheadh, cha deach a' cheist a chur oirnn a-riamh mar sgoilearan, an robh sinn ag iarraidh Gàidhlig ionnsachadh. Seach sin, chuir na sgoiltean clasaichean ann an Ruiseanais agus Laideann air bhonn, anns an robh 4 sgoilearan an urra . A rèir coltais, bha gu leòr de dh'iarrtas ann an sgoil de chòrr is 700 sgoilear gus na clasaichean ud a ruith, mar sin, dè mu dheidhinn na Gàidhlig?

Legislation is necessary, but is not enough. What is necessary for Gaelic to be revived is to counter not only the blocks such as the ones above, but also the wider lack of confidence, enthusiasm and patriotism in Gaelic amongst both Gaelic speakers and non-Gaelic speakers in Scotland. We need to encourage Gaelic speakers to use the language more readily and confidently rather than defaulting to English and so that non-Gaelic speakers don't put up narrow minded blocks towards the revival of Gaelic. Gaelic speakers no matter their quantity should be as confident and willing to use Gaelic as the Welsh are with theirs.

Tha reachdas riatanach, ach chan eil e gu leòr. 'S e na tha riatanach airson a' Ghàidhlig ath-bheothachadh ach a bhith a' toirt aghaidh ri bacaidhean, an leithid an fheadhainn seo shuas, ach cuideachd, ris a' chion misneachd,cion dealais agus cion bàigh a thaobh na Gàidhlig san fharsaingeachd a gheibhear am measg an dà chuid, Gàidheil agus Goill ann an Alba. Feumaidh sinn Gàidheil a bhrosnachadh a bhith nas misneachail agus nas deiseile gus a bruidhinn, seach a bhith a' tionndadh air ais don Bheurla, agus le sin, gus nach cuir daoine gun Ghàidhlig cnapan-starra cumhang-cridheach ann an rathad ath-bheothachadh na cànain. Bu chòir gu bheil Gàidheil, ge brith dè an àireamh aca, a cheart cho misneachail agus deònach Gàidhlig a chleachdadh 's a tha na Cuimrich a' chànain acasan.

All too often we see the letters columns of papers that should know better filled with the type of hostile remarks about the amount of money spent on Gaelic and Gaelic being spent on signs "where no one has spoken Gaelic for centuries" and similar arguments as referred to here. These are of course the same vacuous arguments put forward by the English Defence League and the National Front - people afraid of change. Devolution had never been a part of Scottish history. We embraced it in 1999. Voting for independence minded politicians had never been a part of Scottish history. We did so to elect an independence minded government in 2007 and by a landslide in 2011. Internet culture didn't exist at all less than a generation ago and now it is part of the everyday life of a majority. The argument of whether something has been the historic part of a community or not is the cowardly argument of those resistant to change and has too many echoes of the English Defence League and the British National Party for my liking. In the broader context, when I travel around London, I see advertisements in Polish only, signs in Chinese only, no hesitation or problem with people from all over the world using their languages without question and none of the "that language hasn't been spoken here traditionally" that Scots use as an excuse for putting down Gaelic. Supporting Gaelic in Scotland should not be a problem, compare that to Southwark in London - when I managed the website redesign for that London borough I learned that there were 170 languages spoken in the borough including an Irish population almost the size of Oban. Multilingualism is much more an everyday way of life in London than it is in the Highlands.

Gu ro thric, bidh sinn a' faicinn colbhan litreach nam pàipearan-naidheachd, is còir aca a bhith nas tuigsiche, air an lìonadh leis an t-seòrsa de mhì-rùn a thaobh na thathar a' cosg de dh' airgead air a' Ghàidhlig, 's air soidhnichean Gàidhlig “far nach eil a' Ghàidhlig air a bruidhinn bho chionn linntean” agus beachdan coltach riutha sin - agus chithear iomradh orra an seo. Gu dearbha, 's iad seo na h-aon bheachdan faoin a bhios Lìg Dìon nan Sasannach agus An Aghaidh Nàiseanta a' cur mar coinneimh – daoine a tha a' gabhail eagail ro atharrachadh. Cha robh tiomnadh chumhachdan na phàirt de dh' eachdraidh na h-Alba a-riamh. Ach, ghabh sinn ris le ar n-uile cridhe ann an 1999. Cha robh bhòtaichean gan toirt do luchd-poilitigs a bha airson neo-eisimileachd na phàirt de dh'eachdraidh na h-Alba a-riamh. Ach, bhòt sinn air an son agus thagh sinn riaghaltas a bh' air taobh neo-eisimileachd ann an 2007, agus aig an robh lèir-bhuaidh ann an 2011. Cha robh cultar an eadar-lìn beò idir ri linn a' ghinealaich roimhe agus a-nis tha e mar phàirt de chaitheamh-beatha làitheil a' mhòr-shluaigh. Ma thathar a' dol an aghaidh rudeigin le beachd air co-dhiubh tha e air a bhith na phàirt de dh'eachdraidh choimhearsnachd no nach eil, 's e beachd gealtach a tha seo aig daoine a tha righinn an aghaidh atharrachadh. Tha seo toirt nam chluasan tuilleadh 's a chòir de dh'fhuaim Lìg Dìon nan Sasannach agus Pàrtaidh Nàiseanta Bhreatainn agus chan eil e a' tighinn ri mo chàil. Ann an seagh coitcheann, is mi siubhal timcheall Lunnainn, bidh mi a' faicinn sanasan-reic ann am Pòlannais a-mhàin, soidhnichean ann an Sìonais a-mhàin, agus daoine às gach ceàrn den chruinne gun dragh aca 's gun sòradh a bhith a' cleachdadh an cuid chànanan. Chan eil ceist ann gum bitheadh, nì motha a tha an seasamh sin : “nach robh a' chànain ga bruidhinn an seo bho shean” a' togail ceann idir - rud a bhios Albannaich a' cleachdadh mar leisgeul airson cur sìos air a' Ghàidhlig. Cha bu chòir dha bhith na dhuilgheadas taic a chumail ris a' Ghàidhlig ann an Alba oir, dèan coimeas ri Southwark ann an Lunnainn – nuair a bha mi os cionn ath-dhealbhachadh na làrach-lìn don bhorgh sin, dh'ionnsaich mi gun robh 170 cànain gam bruidhinn ann, agus cha mhòr nach robh an àireamh de dh' Èireannaich a bha a' fuireach ann cho mòr ri àireamh-shluaigh an Òbain. Tha ioma-chànanachas mar phàirt de bheatha làitheil ann an Lunnainn cus nas motha na tha e air a' Ghàidhealtachd.

I find it frustrating that many Bed and Breakfasts are keen to embrace Gaelic placenames to attract tourists, "Ceol na mara" "Ben More" etc, many Scots keen to embrace Gaelic (Highland) dress, Gaelic (Highland) bagpipes, yet are ambivalent or even hostile to the language itself. This vocal minority needs to be put in context with repeated surveys showing that the majority of Scots throughout Scotland are supportive of Gaelic as a national language and not just one for the Highlands and Islands. We need to build wider enthusiasm and support for Gaelic so that it can enjoy the same growth that Welsh is enjoying (over 20% of the Welsh population) and Modern Hebrew enjoyed when it went from almost nothing to 7 million speakers in a century. A language needs to be supported by legislation, but more than that there needs to be a positive attitude amongst both speakers of the language and non-speakers who share the same country. People should be asking questions like "why is it easier for me to pick up Radio1 and Radio2 in the Highlands rather than Radio nan Gàidheal?", "Why does Radio nan Gàidheal change to broadcasting on Radio Scotland English for much of the time?" "Why is the link to BBC Alba hard to find on the BBC Scotland news page and when I do find it, Google Chrome offers to translate it from Irish?!"

Tha mi fhìn air mo shàrachadh gu bheil iomadh Taigh Leapaidh is Lite deònach ainm-àite Gàidhlig a ghabhail air gus luchd-turais a thàladh, “Ceòl na Mara” “Beinn Mhòr” msaa, agus gu bheil iomadh Albannach deònach èideadh Gàidhealach is a' phìob mhòr a ghnàthachadh, ach nach eil a' gabhail taobh seach taobh no a tha fiù 's nimheil ris a' chànain fhèin. Ge-tà, feumar a bhith a' toirt fa-near nach eil na beachdan bragail aig a' bheag-chuid seo a' tighinn a rèir sgrùdadh an dèidh sgrùdadh a tha air nochdadh gu bheil mòr-chuid na h-Alba taiceil don Ghàidhlig mar chànain nàiseanta, agus chan ann dìreach mar chànain na Gàidhealtachd. Feumaidh sinn dealas agus taic don Ghàidhlig a bhrosnachadh air fad is leud na dùthcha gus am faod i fàs a mhealtainn a tha a cheart cho mòr 's a tha Cuimris a' mealtainn (còrr is 20 sa cheud de shluagh na Cuimrigh) agus a mheal an Eabhrais Ùr nuair a dh' èirich an luchd-labhairt aice bho faisg air neoni gu 7 millean neach-labhairt an ceann ceud bliadhna. Feumar taic a chumail ri cànain le reachdas, ach a thuilleadh air sin, feumaidh luchd-labhairt na cànain agus daoine aig nach eil i a tha a' còmhnaidh san aon dùthaich, a bhith a' gabhail sùim dhi le chèile. 'S còir do dhaoine a bhith a' cur cheistean an leithid “carson a tha e nas fhasa dhomh Radio1 agus Radio2 a thogail anns a' Ghàidhealtachd seach Radio nan Gàidheal?”, “Carson a bhios Radio nan Gàidheal a' tionndadh don chraoladh Bheurla aig Radio Scotland fad ùine mhòir?”, “Carson a tha an ceangal ri BBC ALBA bho dhuilleag-naidheachd BBC Scotland duilich a lorg agus nuair a lorgas mi e, carson a bhios Google Chrome a' tabhann eadar-theangachadh air don Ghàidhlig Èireannaich?!”

I fought for the ban on smoking in public places. We now have legislation to enforce the ban. However, even before the ban we had places voluntarily banning smoking. It was commonplace to ban it on airlines, cinemas, many restaurants and even some pub chains had non smoking areas in all their pubs in the pre-ban days. The same is true of supporting Gaelic. Legal support for Gaelic is necessary, at least comparable to that in Wales, but prior to that we need people to take the initiative without legislation to support the language, legal support or otherwise in much the same way that we did with "smoke free". This support needs to extend beyond the 3Cs of core support - the local Coisir, An Comunn and Croileagan to the wider community, Gaelic speakers or otherwise. 7% of people in Argyll and Bute speak Gaelic according to the Scotland 2001 Census Report. But less than 7% of The Oban Times is in Gaelic - Why? Why are the signs informing me of the smoking ban in English only? A Gaelic tr*nsl*** would not be illegal so why not make one? Where you see English only, ask "why is there no Gaelic tr*nsl*** for this - you wouldn't break any laws and you would support the local culture". A simple "Just tr*nsl*** It" attitude should apply. Behave as if a law has been passed and put Gaelic up alongside official notices. A few token street signs and bank names is not enough. There are plenty other things that could be translated at little or no cost and would significantly add to the presence of Gaelic so that Gaelic leaps off the street sign and onto the street, How about Gaelic translations of menus? Some communities have their own local currency to promote their community, perhaps a Gaelic currency with "Tha Gàidhlig agam" on it would work (with appropriate discounts for using it). There are lots of initiatives that don't require legislation to get people to get behind Gaelic, speakers or otherwise.

Bha mise a' strì airson casg a chur air smocadh ann an àitean poblach. A-nis, tha reachdas againn a th' air an casg a thoirt gu buil. Ge-tà, eadhon mus robh an casg ann bha àitean a' casg smocadh gu saor-thoileach. Bha e bitheanta a bhith ga chasg air itealan, ann an taighean-dealbh, mòran taighean-bìdh agus bha àrainnean toirmeasgte aig cuid de chompanaidhean taigh-òil anns a h-uile taigh-òl aca sna bliadhnaichean mus deach casg a chur air smocadh gu coitcheann. Tha an dearbh rud fìor a thaobh taic don Ghàidhlig. Tha taic laghail deatamach, aig a' char as lugha coltach ris na gheibhear anns a' Chuimrigh, ach mus tachair sin, feumaidh sinn daoine a thèid air cheann iomairtean gus taic a chumail ris a' chànain, air an aon dòigh 's a rinneadh le “saor bhon toit”, ged nach eil reachdas ann a tha a' toirt taic don chànain, no taic laghail 's a leithid sin. Feumar an taic seo a sgaoileadh thar nan trì buidhnean “C” - a' Chòisir ionadail, An Comunn agus An Cròileagan - gu ruige na coimhearsnachd mòire a-muigh, Gàidheil innte no às. Tha Gàidhlig aig 7% de shluagh Earra-Ghàidheal agus Bhòid a rèir Aithisg Cunntas-Sluaigh na h-Alba 2001. Ach tha nas lugha na 7% de Phàipear an Òbain anns a' Ghàidhlig – Carson? Carson a tha soidhnichean ag innse dhomh mun chasg air smocadh ann am Beurla a-mhàin? Cha bhiodh eadar-theangachadh Gàidhlig mì-laghail, mar sin, carson nach dèanar e? Far am faic thu Beurla a-mhàin, faighnich “carson nach eil tionndadh Gàidhlig air seo – cha bhriseadh tu lagh sam bith agus bhiodh tu a' cumail taic ri dualchas an àite.” 'S còir do “Cuir Gàidhlig Air” a bhith mar sheasamh bunaiteach a thèid a chur an gnìomh sa chumantas. Gabh ort fhèin gu bheil lagh air a dhèanamh agus cuir Gàidhlig suas ri taobh nan sanasan oifigeil. Cha dèan corra shoidhne sràide no ainm banca, a tha ann mar chomharra faoin, a' chùis. 'S iomadh rud eile a ghabhadh eadar-theangachadh gun ach beagan airgid, no gun chosgais, agus a chuireadh gu mòr ri làthaireachd na Gàidhlig agus a bheireadh air a' Ghàidhlig leum far an soidhne sràide don rathad mud choinneimh. Dè mu dheidhinn clàran-bìdh Gàidhlig? Tha ruith-airgead aig cuid de choimhearsnachdan airson a bhith ag adhartachadh na coimhearsnachd aca; dh'fhaoidte gun obraicheadh ruith-airgead Gàidhlig le “Tha Gàidhlig agam” air, agus lasachaidhean freagarrach airson a bhith ga chleachdadh. Tha mòran iomairtean a ghabhas dèanamh nach eil feumach air reachdas airson daoine a thoirt do adhbhar na Gàidhlig, luchd-labhairt ann no às.

Google+ has gone from nothing to over 25 million users in a month. If Gaelic added 25,000 "users" in 10 years it would be a major leap forward. People started using G+ because it was interesting, they could talk to their friends and it was cool. It is uncool for young people not to be on social media. If only Gaelic had the same coolness factor as social media! If being against Gaelic or not using Gaelic had an "uncool" factor then Gaelic would be in an entirely different place. Runrig and Capercaillie led the way, but where is the Gaelic Justin Bieber, Lady Gaga or Susan Boyle for Gaelic to not only be cool but to take it to the masses in wide numbers as Clannad did when they got to #1 in 1982 singing in Irish? Who is joining Manran in making Gaelic attractive for youth culture?

Thòisich Google+ gun duine, agus a-nis tha e air còrr is 25 millean luchd-cleachdaidh a chosnadh ann am mìos. Nan cuireadh a' Ghàidhlig 25,000 “luchd-cleachdaidh” rithe ann an 10 bliadhna, 's e sìnteag mhòr air adhart a bhiodh ann an sin. Thòisich daoine air G+ a chleachdadh a chionn 's gun robh e inntinneach; dh'fhaodadh iad bruidhinn ri an cuid charaidean agus b' e rud gasta a bh' ann. Chan eil an òigridh ga mheas math mura bheil iad a' cleachdadh nam meadhanan sòisealta. B' fheàrr leinn gun robh inbhe na Gàidhlig aig an aon ìre ris na meadhanan sòisealta! Nam biodh cion cleachdaidh no mì-rùn an aghaidh na Gàidhlig air an droch mheasadh, bhiodh cor na Gàidhlig mòran na b' fheàrr. B' e Runrig agus Capercaille a bha air cheann na h-iomairt, ach a-nis càit a bheil an fheadhainn a bhios mar Justin Bieber, Lady Gaga no Susan Boyle Gàidhealach, airson Gàidhlig chan e a-mhàin a dhèanamh fasanta, ach a bhith ga toirt chun a' mhòr-shluaigh air an aon dòigh 's a rinn Clannad nuair a ràinig iad Àireamh 1 ann an 1982, is iad a' seinn sa Ghàidhlig Èireannaich? Cò a bhios a' tighinn còmhla ri Manran agus a' Ghàidhlig a dhèanamh tarraingeach do chultar na h-òigridh?

Nova Scotia was once Gaelic speaking. Now for every Gaelic speaker there are 90 French speakers. The French put down the foot and said "non" to English. Will the world of Gaelic be saying "Chan eil" as we move forward?

Bha a' Ghàidhlig uair ga bruidhinn air feadh Albainn Nuaidh. A-nis airson gach duine aig a bheil a' Ghàidhlig, tha 90 luchd-labhairt Fraingeach. Chuir na Fraingich an casan an grèim agus thuirt iad “non” ris a' Bheurla. Am bi saoghal na Gàidhlig ag ràdh “Chan eil” san ùine a tha romhainn?

The Gaelic national plan 2012-2017 is being compiled, your comments are welcome.

Thathar a' deasachadh Plana Nàiseanta na Gàidhlig 2012-2017 . Tha thu di-bheathte beachd a thoirt air.

Craig Cockburn, August 2011. Written on a Sunday - I don't believe in being constrained by past attitudes.
The author is writing in a personal capacity, and was a director of the Gaelic learners' association 1992-1998, a moderator of the Gaelic discussion list Gaelic-L in the 1990s, sang in national and local mods with choirs and as a soloist in the fluent category and has written about Gaelic song. He wrote the first online guide to Scotland, a guide to Gaelic events in London, worked for many years for the Scottish Tourist Board, was editor of the Gaelic community group newsletter and helped to relaunch the Edinburgh Mod.

Craig Cockburn, Lùnastal 2011. Air a sgrìobhadh Didòmhnaich – chan eil mise a' gabhail ri cuibhreach seann bheachdan.
Tha an t-ùghdar a' sgrìobhadh na riochd phearsanta, agus bha e na stiùiriche air Comann Luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig 1992-1998, agus na rianaiche air an liosta còmhraidh Ghàidhlig, Gaelic-L sna naochadan. Bha e a' seinn ann am Mòdan nàiseanta is ionadail còmhla ri còisirean agus às a cheann fhèin san roinn fhileanta, agus tha e air sgrìobhadh mu dheidhinn òrain Ghàidhlig. Sgrìobh e a' chiad làrach-iùil air an eadar-lìn do dh' Alba agus iùl fiosrachaidh air tachartasan Gàidhlig ann an Lunnainn. Cuideachd, bha e ag obair fad iomadh bliadhna aig Bòrd Turasachd na h-Alba agus bha e na dheasaiche air cuairt-litir buidheann coimhearsnachd na Gàidhlig agus thug e cuideachadh le Mòd Dhùn Èideann a chur air bhog a-rithist.

Cofaidh-eòlas

2011-06-02T15:51:00.001+01:00

Cofaidh-eòlas

Grad-chofaidh,

droch chofaidh -

cofaidh daor.

Shrad mi an cofaidh

air an làr

anns an trèan shalach robach,

agus chuir mi mo mheur

ri uinneig

a bh’ air a smeuradh

le crèis.

'S buidhe do dh' Alba

2011-05-07T23:37:00.000+01:00

Tha buidhe ann am pailteas air feadh na dùthcha, ach a-mhàin, sa cheann a deas agus sa cheann a tuath. Anns a' chuid as motha de mhapaichean na h-Alba, cha tèid ach iomall bheag de na h-eileanan a tuath, Sealtainn agus Arcaibh fhoillseachadh, mar sin, am faic sinn na Libearalaich idir bho seo a-mach?

A bheil muinntir na h-Alba buidheach a-nis ge-tà? Bidh reifreann ann, a bhios na sheòrsa de dhearbhadh air cò dhiubh a bheil sinn buidheach de ar suidheachadh, no nach eil. Tha làn chòir aig a' Phàrtaidh Nàiseanta reifreann air neo-eisimeileachd a chumail. Tha làn fhios aig an t-sluagh gu bheil iad a' seasamh airson neo-eisimeileachd a bharrachd air math na h-Alba. 'S ionann an dà rud sin dhaibhsan.

Mar sin, tha còir-ùghdarrais aca a thaobh a bhith a' leigeil leis an t-sluagh bhòtadh air a' chùis, agus tha mise mar aon Albannach a-mach à mòran, làn toilichte gum faigh sinn an cothrom bhòtadh ann. Suas le Alba.

Cinn gun bhuaidh?

2011-05-07T23:02:00.000+01:00

Bhoill, chuir cinn nan Làbarach 's nan Tòraidhean a' choire air an fhear seo sa mheadhan airson na chaill iad de bhòtaichean do Phàrtaidh Nàiseanta na h-Alba. A rèir Annabel Goldie, "cha robh cothrom air". Bha i a' cur an cèill gum b' e tuiteam às a chèile nan Libearalach a bu choireach nach d' fhuair m pàrtaidh aicese air dùbhlan a thoirt don Phàrtaidh Nàiseanta.

Sa chiad dol a-mach, cha do dh' aidich ceann nan Làbarach gum bu fhèin no gum b' e am pàrtaidh aige a bu choireach don chall mhòr de an seataichean air leas a' Phàrtaidh Nàiseanta, agus mas math mo chuimhne, tha mi smaointinn gun tug Iain Gray iomradh cuideachd air fàilligeadh nan Libearalach mar adhbhar don "driod-fhortan" a thàinig orra.

Mar sin, a rèir dhaibhsan, 's e "ceann gun bhuaidh" a th' anns gach gin aca...agus nach iad a tha ceart!

Moireach Rangers a' cur a chuid taic ri Ailig Salmond

2011-02-28T19:42:00.007Z

Nuair a choimhead mi air ceann-naidheachd gun robh Dàibhidh Moireach, roimhe na Chathraiche agus sealbhaiche air Glasgow Rangers, a' cur a chuid taic ri Ailig Salmond san taghadh ri tighinn - 's e a' chiad smuain a thàinig a-steach orm, gur e rud iongantach a bh' ann, oir tha Moireach air innse do na meadhanan, turas is turas, gu bheil e airson an aonaidh, airson Breatann a bhith mar aon stàit, mar a tha e an-dràsta. Agus, tha fhathast.

An dàrna smuain a bhuail orm, 's e gun robh Ailig agus an SNP a' dèanamh rudeigin a bha a' còrdadh ri luchd leisgeulach an aonaidh...agus bu lugha coltas leas na dùthcha a bhiodh ann an sin, mar bu trice.

Chan eil Dàibhidh Moireach den ghnè sin de luchd-leisgeul an aonaidh idir ge-tà. Tha e a' smaointinn gur e Ailig Salmond am fear as fheàrr a bhith aig stiùir Riaghaltas na h-Alba san àm a tha an làthair.Tha e onarach. Tha e ag aithneachadh nach eil duine eile san àm seo ann an Alba a tha a' tighinn suas ri Ailig anns an dreuchd sa bheil e.

Mar fhear-gnothaich soirbheachail e fhèin, feumaidh gun robh Moireach neo-eisimeileach na dhòigh smaoineachaidh airson a bhith a' soirbheachadh cho math 's a bha e. Sin mo bharail. Cha dèan neach an eisimeil soirbheachadh aig mullach a' ghnìomhachais.

Tha mi mothachail ge-tà nach e neo-eisimeileachd aigne a-mhàin a tha a' dearbhadh soirbheachas, ach dìcheallachd agus innleachd gnìomha anns a h-uile seagh. Agus, 's dòcha gur e sin a tha Moireach a' faicinn aig Ailig còir, Prìomh Mhinistear na h-Alba.

Onair, is innleachd, tùr is tuigse, còir is comas - nach fhaighear ach à aigne agus inntinn agus cridhe a tha gu tur neo-eisimeileach ged a tha sinn uile an eisimeil dualchas foghlam a' chinne daonna bho chiad tùs eachdraidh.

Saoilidh mi gur e comas as fheàrr le daoine mòra gnìomhachais; ann an gnìomhachd sam bith, chithear a bhlàth air nuair a gheibhear neach comasach air ceann ghnothaichean - ged a dh'fhaodas mì-onair, no foill no cealg no gin de na seachd peacaidhean seacadh a chur anns a' bhlàth sin uair sam bith.

Ma dh'fhaoidte gun do dhùisg Dàibhidh Moireach oidhche air choireigin, mar a rinn mi fhìn, an dèidh droch bhruadar, far an robh Alba air ais san staing agus MacConaill ag innse don nàisean le plìon air, gur e Alba "an dùthaich bheag as fheàrr sa chruinne-cè!" agus fianais gu leòr air a chaochladh.

No an do dhùisg e às dèidh trom-laighe is e a' cluinntinn guth geur srannach Iain Gray, a' bruidhinn fada ro thric nar cluasan, làn bhreugan a thig à CD a chaidh a chlàradh aig luchd eile, daoine air a bheil e an làn eisimeil.

Grad-iongnadh, agus Goodwillie fo chasaid èigneachaidh

2011-01-19T01:26:00.003Z

Feumaidh mi ràdh gun do bhuail grad-iongnadh orm nuair a chuala mi gun robh Dàibhidh Goodwillie, ball-coisiche òg aig Dùn Dèagh Aonaichte, fo chasaid gun do dh'èignich e boireannach latha an dèidh na bliadhn' ùire.

Bhon a chunnaic mi dheth ann an agallamhan tbh agus air a' phàirc fhèin aig Tanachais, cha shaoilinn gum biodh e den leithid a dh'fhòirneadh feise air tè an aghaidh a toil. Chan eil ann ach casaid an-dràsta ge-tà, agus gheibhear a-mach ri tìde cò dhiubh a rinn e an droch bheairt, gus nach do rinn. Tha e òg agus eireachdail, agus na chluicheadair proifeiseanta a tha corra chlub mòr a' sireadh airson nan sgiobannan aca fhèin.

'S dòcha gur e sin an trioblaid, gu bheil e òg, eireachdail, ainmeil, agus mar sin, le amaideas na h-òige, tha e air a chur ann an suidheachadh doirbh nach robh e an comas dha faighinn às gu sgiobalta! Chan eil fhios agam. Chan eil ann an seo ach beachdan an an-fhios, oir chan eil de dh'fhiosrachadh agam ri làimh a chuireas solas air cùisean dhomh

Tha mi a' seasamh aig a' chiad fhorfhais a thàinig a-steach orm nuair a chuala mi an naidheachd an toiseach. 'S e sin nach eil mi a' smaointinn gu bheil e ann an aorabh a' ghille seo a leithid seo de dhroch bheairt a dhèanamh, agus 's e an coltas a th' air as motha a tha a' fàgail a' bharail sin agam. Tha an coltas air gu bheil e buailteach a bhith a' dèanamh a' ghille, ach chan eil coltas ann gu bheil e tuasaideach.'S iomadh rud buidhe nach òr ge-tà.

Tha Club DUFC ga sheasamh an-dràsta co-dhiù, gus an tèid a' chùis a dhearbhadh, olc no èiginn.

Baile beag air a dhìoladh le taigh turasachd..agus naidheachdan eile

2011-01-18T23:52:00.000Z

Thathar ag ràdh gun robh baile beag, Diabhaig, ann an Toirbheartan, Taobh Siar Rois, an impis a bhith air a thraoghadh le taigh turasachd falamh anns an robh pìob uisge briste. Fhuair Uisge na h-Alba a-steach don taigh gus deocan-stad (no goc-stad) na pìob a dhùnadh mun deach am baile a dhìoladh gu tur!

Fòrladh athaireil air atharrachadh

'S dòcha gun do chuala sibh uile gu bheil Riaghaltas Shasainn an dùil atharrachadh a thoirt air an fhòrladh a dh'fhaodas athraichean a ghabhail. Bheirear cead do dh'athraichean am fòrladh a gheibh màthraichean a ghabhail ma thèid a' mhàthair air ais a dh'obair ron àm crìche suidhichte. Mar sin, faodaidh an dithis phàrant fòrladh nam pàrant a roinn eatorra a rèir am feumalachdan fhèin. 'S e cumhachd glèidhte aig Westminster a tha seo, mar sin, tha e a' bualadh air Alba.

Tha clàs ann nach robh air fhoillseachadh cho soilleir sin sna cinn naidheachdan. Fhuair mi fios mu dheidhinn le bhith a' coimhead air naidheachdan STV, agus seo an clàs:

Cha tèid aig mòran teaghlaichean am math a ghabhail den lagh ùr seo, leis gur ann air an tuarastal as ìsle a dh'fheumas athraichean am fòrladh ùr seo a ghabhail! Chan eil rian nach roghnaich na h-athraichean gun a bhith a' gabhail an fhòrladh ma dh'fheumas iad an cuid tuarastalan ìsleachadh chun na h-ìre sin!

Faclan Feumail

Toirbheartan - Torridon
an impis a bhith - on the verge of being
taigh turasachd - holiday home
air a thraoghadh/air a dhìoladh - drained (of water)
deocan-stad/goc-stad - stopcock (deocan = valve)

fòrladh athaireil - paternity leave
ron àm crìche suidhichte - before the official end
gu cothromach - fairly
cumhachd glèidhte - a reserved power
an tuarastal as ìsle - the minimum wage
chan eil rian nach - there is no way that (fathers won't...)

Fathann no Fìrinn? Clìc nan trèanaichean ann an Dùn Èideann.

2010-12-15T00:10:00.037Z

Tha fathann a' dol san Eilean Sgitheanach an-dràsta gum feàirrde leth-chuid na h-Alba gu tuath air Glaschu 's Dùn Èideann a bhith gun chòmhdhail phoblach idir, fhad 's a tha trèanaichean agus busaichean a' ruith ann an Dùn Èideann mar bu chòir.

Chan eil fios agam an e an fhìrinn a th' ann, no aisneis a chaidh a sgaoileadh mar chagar na bana-ghrùdair, ach thathar ag ràdh gun tugadh trèanaichean sìos a Dhùn Èideann bhon Ghàidhealtachd nuair a bha cur is cathadh agus fuachd reòite ann seachdain no dhà air ais, ag adhbharachadh nach robh aon trèan a' ruith idir air feadh na Gàidhealtachd agus ceann a tuath na h-Alba fad ùine mhòir.

Nise, 's ann glè ainneamh a bhios trèanaichean a' sguir a bhith a' ruith nuair a bhios sneachd ann air a' Ghàidhealtachd. Chuireadh maoim-sneachda air an rathad-iarainn stad orra gun teagamh, ach mar as trice, cumaidh iad a' dol a' ruith ged a bhios sneachd na chuithean ri taobh rathaidean - iarainn ann no às. 'S ann ainneamh a thuirt mi, a chionn 's gu bheil na trèanaichean air an deagh fhreagradh do aimsir fhuar reòite geamhraidhean na Gàidhealtachd; ach chan e sin do thrèanaichean Dhùn Èideann e ge-tà!

Mar sin, nuair a bhrist trèanaichean Dhùn Èideann sìos, le fuachd cho cruaidh 's a bh' aca, dè ach gun do tharraing iad cha mhòr na trèanaichean air fad bho cheann a tuath na dùthcha airson a bhith a' frithealadh muinntir a' cheann-bhaile. Agus, mas e an fhìrinn a th' anns an naidheachd seo, tha amharas agam gun do rinneadh e airson 's nach nochdadh droch chliù do na h-ùghdarrasan a bharrachd air a' chàineadh a bha iad air faighinn sna pàipearan a-cheana! Ach, nach tàmailteach gu bheil aon cheàrn den dùthaich air a meas nas cudromaiche na càch?

Bhiodh làn fhios aca nach togadh naidheachd mu thrioblaidean còmhdhail air an tuath ann an garbh-chrìochan na dùthcha uiread a dh'aimhreit ann am pàipearan-naidheachd is meadhanan a chinn a deas, 's a thogadh bristeadh sìos trèanaichean Dhùn Èideann air fad! Mar sin, an deach a chur fon talamh gun robh trèanaichean a' chinn a tuath air an spìonadh bhuainn, agus air an cur air rathaidean-iarainn nam Machraichean Meadhanach?

Ge-tà, nach ann a tha an sgeul seo caran duilich a chreidsinn? A bheil e fìor? A bheil duine sam bith comasach air innse dhuinn an e an tul-fhìrinn a th' ann no dìreach sgailc-mhullaich, no an ann nach eil dath no blas na fìrinn air idir?

FACLAN FEUMAIL

fathann - rumour
clìc - droch chleas - bad trick
gun chòmhdhail phoblach - without public transport
aisneis - exagerrated account of an incident
cagar - whisper
cur is cathadh - driving snow and blizzards
maoim-sneachda - avalanche
chan e sin e do... - that's not the case for...
dè ach gun do... - what happened but...
an deach a chur fon talamh - was it kept secret
na Machraichean Meadhanach - the Central Belt
an tul-fhìrinn - the whole truth
sgailc-mhullaich den fhìrinn - a tiny bit of the truth
chan eil dath no blas na fìrinn air - there is not the slightest bit of truth in.. *sgailc-mhullaich = dandruff

ALBA 2 AN SPÀINN 3

2010-10-12T22:20:00.003+01:00

Rinn Alba uile oidhirp sa ghèam seo, agus air tàilleabh sin, chùm iad cagnadh ris an Spàinn, ged a b' e an Spàinn a thug a-mach a' bhuaidh aig a' cheann thall.

Faodaidh sinn a bhith moiteil à sgioba na dùthcha.

Alba ri An Spàinn!

2010-10-12T19:24:00.002+01:00

An seas Alba ri teòmachd cluiche nan cluicheadairean Spàinnteach a-nochd?

'S e an tìde a dh'innseas....

Sùil sgleòdhach air......Susan Boyle

2010-09-01T21:36:00.004+01:00

An t-ainm gun an tairbhe?

Chuala mi iomradh nach eil Susan Boyle a' faighinn mòran airgid bhon mhaoin mhòr a tha i a' sùghadh a-steach do Simon Cowell agus an luchd-leanmhainn aige. An e sgeul coltach ris na thachair do Na Bay City Rollers nuair a bha iad air bòrd nam bochd a dh'aindeoin na reic iad de chlàran air feadh nam bliadhnachan? Chan iongnadh ged a bhiodh Cowell 's a chuideachd spìocach le bhith a' toirt seachad an airgid do chuid de na farpaisich a bhios gar sàrachadh le càbraid chruaidh ann an cluasan ar cinn a h-uile seachdain air Xfactor no Britain's Got Talent, ACH, chan eil còir aca airgead a chumail bho Susan, leis cho ealanta agus soirbheachail 's a tha i a-nis. Tha mi an dòchas nach eil gad air sporan Chowell nach gabh toirt às mun ruig Susan ceann a slighe ann an saoghal an t-seinn proifeiseinta.

Faclan Feumail

an t-ainm gun an tairbhe - the name without the profit

chuala mi iomradh - I heard mention

air bòrd nam bochd - in poverty

luchd-leanmhainn; cuideachd - entourage

càbraid chruaidh - a loud noisy babble

chan eil còir aca - they've no right

ealanta - talented

gad air sporan Chowell - a knot (twist) on Cowell's wallet

Cuimhneachain à Tannadice

2010-08-07T17:36:00.005+01:00

Fear de na cluicheadairean-aghaidh Albannach a bu sgileile a bh' ann riamh - Ralph Milne

Tadhal sgoinneil le Iain Fearghasdan an aghaidh Hearts

Sàr-sgioba na h-Eòrpa sna h-ochdadan, a' gabhail air an sgioba còmhstri aca, Dùn Dèagh.

Sàr-sgioba na h-Eòrpa sna h-ochdadan, measgachadh de thadhail

1) Ralph Milne, a' cur tadhal ann an 1983 an aghaidh Dùn Dèagh, agus na tainsearines a' gleidheadh duais prìomh lìog na h-Alba airson a' chiad uair, agus an aon uair!

2) 2 thadhal an aghaidh Borussia Moenchengladbach, 1984

3) tadhal an aghaidh Rapid Vienna

4) tadhal bho bhreab-saor an aghaidh Werder Bremen, le Dàibhidh Narey

5) Tadhal le Billy Kirkwood an aghaidh A.S. Roma san iar-chuairt dheireannach de Chupa na h-Eòrpa

6) Tadhal le John Clark an aghaidh Univ Craiova, ann an 1986, 3mh cuairt, Cupa UEFA

7) Tadhal le Kevin Gallacher an aghaidh Barcelona, 1mh leg (Tannadice), cairteal-chuairt dheireannach, Cupa UEFA

8) Tadhal le Iain Fearghasdan an aghaidh Borussia Moenchengladbach, iar-chuairt dheireannach, Cupa UEFA, 1986-87

9) Tadhal le John Clark an aghaidh Barcelona, 2rn leg (Nou-Camp), cairteal-chuairt dheireannach, Cupa UEFA, 1986 -87

10) 1983, Manaidsear Jim Macilleathain, air guaillean na sgioba an dèidh duais priomh lìog na h-Alba a thoirt a-mach aig Pàirc Dens.

Seallagain à....

2010-07-25T12:24:00.001+01:00

Pàirce
Thanachais (Tannadice Park), Dùn Dèagh

Air stairsneach seusain ùr, tha sgioba coidsidh CB Dhùn Dèagh Aonaichte

(Dundee United FC) gu dian an sàs ann a bhith a’ toirt nan cluicheadairean chun na h-inbhe as àirde de chor colainn a ghabhas ruigsinn.

’S e sin a dh’innis an cluicheadair , Jennison Myrie-Williams don Teachdaire (Dhùn Dèagh) agus tha an cunntas aige a’ lasadh mo mheanma ’s a’ toirt dhomh sradag mhisneachd a thaobh seusan ùr ball-coise a tha ri thighinn a dh’aithghearr.

Nuair a thàinig Myrie-Williams an toiseach gu Dùn Dèagh Ate, cha robh a bhodhaig a' tighinn suas ri seasmhachd neart nan cluicheadairean eile ann an ruith fhad-astar, oir mar a dh’ innis e don Teachdaire, cha robh uiread de chuideam ga chur air ruith fhad-astar aig Bristol City, Sasainn, nuair a bha e ann an sin. Cha b’ iad cuairtean-ruithe leth-uair a thìde a bha iad a’ dèanamh ann, ach 15-20 mionaidean aig a’ char as fhaide.

Ge-tà, aig Tanachais, tha e mar phàirt den rian trèanaidh a th’ aca gu bheil iad ag iarraidh gum bi na cluicheadairean ann an treun neart an colainn a thaobh lùth is seasmhachd ruithe, agus a rèir Myrie-Williams, chan e a-mhàin sin, ach tha miann aca gur ann aig na cluicheadairean acasan a bhios an cor colainn as fheàrr sa Phrìomh Lìog. An seusan seo, tha Myrie-Williams a-nis air tighinn suas ri seasmhachd neart nan cluicheadairean eile, agus bidh e gu tric aig toiseach a' chòmhlain nuair a bhios iad ri ruithean fad-astar.

Tha seo a’ cur nam chuimhne mar a bhiodh sgioban Jim Macilleathain aig an ìre as àirde a thaobh seasmhachd neirt mun robh gach seusan air tòiseachadh. Chaidh aithris le seann stiùiriche, George Fox nach maireann, gur e a’ chiad rud a dh’ iarr Mgr Macilleathain air a’ Bhòrd (nuair a ghluais e bho Phàirc Dens gu Tannadice a bhith na mhanaidsear ùr aig United) ach uaireadair-stad, airson a bhith a’ tomhas astar ruithe nan cluicheadair ’s gan toirt chun na h-inbhe àird seasmhachd neirt a bha e a’ sùileachadh bhuapa.

Chan fhada gus an robh a bhlàth ’s a bhuil air na h-oidhirpean seo, nuair a theann an sgioba aige ri duaisean mòra na dùthcha a ghleidheadh aig deireadh nan seachdadan is toiseach nan ochdadan, agus an uair sin, a’ leantainn orra a’ gabhail air sgioban mòra na h-Eòrpa, a leithid Borussia Moenchengladbach, Werder Bremen agus Barcelona; agus iad a’ cumail cagnadh ri sgioban treuna eile a leithid A.S Roma, agus Manchester United.

Mar sin dheth, bhon a chuala mi gu bheil an sgioba coidsidh a’ cur air chois ro-ullachadh le uile-bheò feuman seasmhachd neirt is lùths nan cluicheadairean, mar neach-taic a’ chluba - nach ann a tha toileachas agus spèis, agus làn dòchais agam dhaibh fa chomhair an t-seusain ùr a tha romhpa! Tha dìleab làithean geala Mhicilleathain ri lorg fhathast aig Tanachais, ach a bheil aiseirigh nan làithean sona sin san amharc againn a-rithist....? 'S e an tìde a dh'innseas.

An dithis danarra

2010-07-21T21:27:00.006+01:00

Gàidheal 1 : "A rèir coltais, tha a' Ghàidhlig a' fannachadh."

Gàidheal 2: "A bheil?"

Gàidheal 1: "Tha i a' lapachadh 's a' lagachadh."

Gàidheal 2: "Cha do chuala mise iomradh air sin."

Gàidheal 1: "Sin a chionn 's gu bheil do thòin anns t-solas ort."

Gàidheal 2: "Siuthad a-nis. Cuiridh mi smùid às na cluasan agad mura fan thu sàmhach."

Gàidheal 1: "Chan fhan, 's chan fhuirich. Chuala mis' e aig na naidheachdan g' eil i a' dol fodha, bàithte fo làn mòr na Beurla. Sùmainn stuaghan cainnt nan Sasannach ga bualadh sìos. Chan fhada gus an tuit a coron glòrmhor gu grunnd na mara (a rèir an t-Ollamh MacÀirde) . Ann an ùine gheàrr, bidh i na clos, na tost, balbh, gun ghuth, gun bheartas cainnte, gun saidhbhreas ...."

Gàidheal 2: "Gun daoine rabhdach mar thu fhèin!"

Gàidheal 1: "Dè is ciall dha sin? Co-dhiù, mar a bha mi ag ràdh mun do bhrist thu a-steach orm....gun saidhbhreas ..."

Gàidheal 2: "A bheil thu cinnteach gu bheil a' Ghàidhlig againn fhèin a' dol an laigse?"

Gàidheal 1: "Tha! Nach do dh'innis mi dhut gu bh'....."

Gàidheal 2: "Làn-chinnt?"

Gàidheal 1: "Gu dearbha, THA!"

Gàidheal 2: "A bheil thu dha-rìribh deimhinn às?"

Gàidheal 1: "Ò, 's mi a tha."

Gàidheal 2: "Nach eil fiù 's roinn de theagamh agad mu dheidhinn?"

Gàidheal 1: "Gun amharas, chan eil!"

Gàidheal 2: "A dhealbh bheag de mhì-chinnt?"

Gàidheal 1: "Tha mi seachd searbh sgìth den cheasnachadh ghòrach a tha seo. Èist aon uair eile. Mòr ortsa sin a chreidsinn ach NÌ MOTHA A THA RÒINEAG DE DH'AMHARAS no THEAGAMH no MHÌ-CHINNT agam. Chan eil mi cur MÌ-EARBSA anns na naidheachdan idir, 's chan eil mi am beachd gu bheilear a' toirt AISNEIS dhuinn. 'S i an fhìrinn a th' innte agus 's lèir dhomh sin gu beachd!

Gàidheal 2: "Gu beachd?"

Gàidheal 1: "Gu soilleir!"

Gàidheal 2: "Ciamar?"

Gàidheal 1: "Dad a thuirt thu?"

Gàidheal 2: "Ge dè mar a tha e follaiseach?"

Gàidheal 1: "Ann an ainm an àigh! (Osna mhòr) Agus bha mi an dùil gun robh mi gus a bhith suas a' bhruthach a' cur solas air cùisean dhut! Dè cho fada 's a dh'fheumas mi cumail orm...mun innis fianais do chluasan fhèin?"

Gàidheal 2:" Cho fada ris an latha a-màireach."

Gàidheal 1: "B' aill leibh?"

Gàidheal 2: "Cho fada ris an làrna mhàireach!"

Gàidheal 1: "Chan eil de dh'ùine agam airson sin. Tha mi a' falbh...tha an airigh ri sealltainn rithe. Agus thalla thusa! Ach mus falbh mi, innsidh mise dhut...tha i a' crìonadh, 's ged a chuireadh tu mo sheanmhar às, cha chuir thu às mo bheachd."

Gàidheal 2: "Chan eil i a' crìonadh. Tha i liath-aosta, gidheadh is lùghmhor, làidir, lurach is fallain, fiachail, fìor-ghlan.

Gàidheal 1: (Imcheist air ghnùis, 's e a' stad 's a' tionndadh ris) A bheil thu a' smaoineachadh gu bheil?

Gàidheal 2: Tha!

Gàidheal 1: Ge dè mar a tha fios agadsa?

Gàidheal 2: Sin a chuala mise sna naidheachdan!

Gàidheal 1: Dè na naidheachdan a tha thus' ag èisteachd riutha?

Gàidheal 2: Na h-aon naidheachdan riut fhèin.

Gàidheal 1: Uill, feumaidh gun robh mi a' dèanamh mùin nuair a dh'innis iad dhuinn sin. Bidh mis' ag èisteachd ri Sianal a h-Aon. Dè mu do dheidhinn-sa?

Gàidheal 2: Sianal a dhà

Gàidheal 1: Dè am prògram?

Gàidheal 2: Na naidheachdan Gàidhlig. Thu fhèin?

Gàidheal 1: Na naidheachdan Beurla.

Gàidheal 2: 'Eil luaidh air a' Ghàidhlig sna naidheachdan Beurla?

Gàidheal 1: Chan eil. Sin mar a tha fios agam gu bheil i a' sìoladh às. .. Ciamar a tha fios agad nach eil i a' toirt suas a deò? A bheil fiosrachadh acasan nach eil anns na naidheachdan Beurla?

Gàidheal 2: Tha iad ag ràdh gu bheil a h-uile càil sgoinneil.

Gàidheal 1: Sgoinneil? 'S fhad on a chuala mi sin. Bha sgòth luaithre ann bho bheinn-teine Innis Tìle, agus an uairsin rug an dà latha oirnn leis an staing anns an eaconamaidh. Carson a tha iad a' cumail a-mach gu bheil a h-uile càil sgoinneil?

Gàidheal 2: Chan eil fhios 'am. Ach tha mise gan creidsinn. Thuirt iad mìos no dhà air ais gun robh sgòth "sgoinneil" luaithre a' tighinn gar n-ionnsaigh ... agus tha mi a' cumail mo chridhe ri dòchas gur h-i staing sgoinneil sam bi a' Ghàidhlig ann an ceann corra bhliadhna!

Còignear fir òga a' cur làmh nam beatha fhèin rè cola-deug san aon bhaile

2010-07-21T20:20:00.002+01:00

Tha e air aithris gun do chuir còignear fir òga làmh nam beatha fhèin rè na dà sheachdain a chaidh seachad seo ann an Cathair Dhùn Dèagh air taobh sear na h-Alba.

Chuir am fear òg, Iain Bell, 20 bliadhna a dh' aois, às dha fhèin an-dè. Ron sin, bha e a' cluich iomain-deighe do dh' Alba agus do Bhreatainn na chaiptean aig ìre aois fo 19 bliadhna. Ach, bha e air feuchainn ri e fhèin a mhurt corra uair ron sin, agus ged a bha a mhàthair is athair a' toirt an uile oidhirp gus cobhair a lorg dha, cha robh raon no rian ris an rachadh aca air tionndadh. Cha dèanadh NHS Taobh Tatha conaltradh leotha mu dheidhinn cor a shlàinte inntinn a chionn 's gur e "inbheach" a bh' ann an Iain - 's gur e rud prìobhaideach is dìomhair a bh' ann. Cha b' e gun tug iad cluas bodhar do a phàrantan bochda, ach nach robh iad ceadaichte a chùis-sa a bheachdachadh leotha.

Tha e coltach gun do rinn ceathrar fir òga eile an aon rud a rinn Iain bochd sa chola-deug ro an-dè. Bha co-charaid aig aonar de na fir seo agus Iain fhèin ged nach robh gin de na fir bhochda nan caraidean dha chèile.
Ma dh'fhaoidte gur e tuiteamas a tha seo, ach a dh' aindeoin sin, tha e a' togail ceist mu dheidhinn a' ghnothaich thruagh dhòrainneach seo.

Dè as coireach do a leithid seo de dhòrainn ann an inntinnean fir òga ann an Dùn Dèagh?

Chuala mi iomradh anns na naidheachdan gur e Alba an dùthaich as motha bheil de fèin-mhurt ann am Breatainn. Choisinn baile sa Chuimrigh droch chliù airson na h-àireamh de dh'òigridh a tha air tighinn ri am beatha fhèin an-uiridh. Bha gach bàs air tachairt an ceann a chèile ann am beagan sheachdainnean.

Tha e do-chreidsinneach dhomh ge-tà gu bheil uimhir de dh'fhir ann am fìor earrach na h-òige air iad fhèin a mhurt ann an ùine cho aithghearr. Chan eil ciall air. Mura b' e nach eil càil a dh'fhios agam air mion agus garbh gach cùis fa leth, bhiodh amharas agam gun teagamh a thaobh seo. Nam bu phàrant dhaibh mi, bhithinn ag iarraidh air na poilis rannsachadh farsaing a dhèanamh. Rannsachadh socair, neo-choireachail ach mionaideach.

Gun fhianais sam bith, chan eil mi a' cur na coire air, no a' fàgail a' ghnothaich às leth duine sam bith. Gidheadh, saoilidh mi gur èiginn do na poilis gach ceal, cùil, fròg is oisean a sgrùdadh ge b' e dè cho eu-coltach 's a tha an suidheachadh.

Dh'fhaodadh nach eil càil air am faodar a' choire a chur....ach theagamh gu bheil rudeigin a bha iad ag ithe no ag òl ann an coitcheann càch a chèile, no buidheann no àite a bha iad uile a' frithealadh....

Tha e nàdarrach gum bi sinn a' sireadh adhbhar fa chomhair nithean uabhasach a bhios a' tachairt gun fhathamas 's gun riaghailt, 's a' toirt lom-sgrìob air beatha dhaoine. Tha mi an dòchas gun lorg iad adhbhar is leigheas do na nithean a dh'fhàg còig teaghlaichean gun bhràthair 's gun mhac, 's gun mhac-ogha ann an iomlaid ceithir latha deug anns an aon bhaile.

Clàr na tìre - MÀM

2010-07-16T20:58:00.003+01:00

Tha an t-uabhas de dh'fhaclan Gàidhlig ann co-cheangailte ri feartan na tìre, agus uaireannan, mura aithne dhut an duine ceart, tha e garbh fhèin duilich obrachadh a-mach dè an diofar a th' ann eadar diofar feartan tìre a tha coltach ri chèile air a' mhapa, ach air a bheil ainmean eadar-dhealaichte air sgàth cumadh no cruth nach eil buileach co-ionann ged 's e an t-aon ainm Beurla a thathar a' cur air dà ainm diofraichte sa Ghàidhlig!

San dealbh seo, chithear da bheinn bheag shuas. 'S e Marsco an tè bhiorach, agus Cìche na beinne deirge falaichte air an làimh chlì. Tha iad nam pàirt de na beanntan dearga san Eilean Sgitheanach, mu choinneamh a' Chuilthinn.

Eadar an dà bheinn seo, ged nach fhaicear ceart e, tha beàrn ann, slighe car cruinn ann an coltas a tha ag èirigh suas mar bhealach eadar an dà bheinn.

'S e Màm a' Phobaill an t-ainm a th' air a' bhealach seo. Agus, 's e sin dìreach na th' ann am "Màm" fhèin, seòrsa de bhealach. Ach carson ma-tà, mas e bealach a th' ann, nach eilear a' toirt "bealach a' phobaill" air?

Uill, saoilidh mi, gur e an cumadh a th' air an t-seòrsa bealaich seo as adhbhar gu bheilear a' gabhail ainm diofraichte air. Tha brìgh eile air an fhacal "màm" - 's e sin cìoch! Agus, 's e seòrsa de bhruthach cruinn a tha seo, ag èiridh na leathad soirbh sìnte, ach cruinn mar chìoch gun a bhith garbh, no biorach. Agus, saoilidh mi gur e sin as adhbhar gu bheilear a' gabhail màm air seo, seach "bealach"!

Mar sin dheth, tha màm na bhealach, no beàrn, eadar dà bheinn, de chruth cruinn ag èirigh na bhruthach soirbh sìnte.

Stad an Saoghal! Tha cuideigin gun Ghàidhlig ann.

2010-05-22T23:45:00.005+01:00

Chaidh mi gu tachartas a-nochd, tachartas 'cuir-air-bhog' leabhraichean. Agus nach ann a bha fèill air an tachartas seo aig an fheadhainn a tha ag obair ann an dreuchdan a tha a' cur feum air a' Ghàidhlig . Cuir air bhog nan leabhraichean aig Maoilios Caimbeul agus Màiri E NicLeòid.

Bha an cafaidh san robh e air a chumail - L'Incontro, an Lianag, Port Rìgh - làn. Agus thòisich an oidhche gu math le fear an taighe a' cur na cuirm an cèill dhuinn ann an Gàidhlig sa chiad dol a-mach. Ach, cha b' fhada gus an do thionndaidh e dhan Bheurla, agus nach ann a bha an suidheachadh seo a' cur neònachas mòr orm,( agus nàdar de cholg), agus chan iongnadh sin.

Leabhraichean Gàidhlig, gu tur Gàidhlig, agus cuirm cuir-air-bhog dhaibh - ach air a lìbhrigeadh anns a' Bheurla ionnsaigheach sa mhòr-chuid dhen ùine, le fear foghlamaichte, deas-bhriathrach sa Ghàidhlig a tha ag aithris air Rèidio nan Gàidheal bho chionn iomadh bliadhna .

Carson? An aon duan daonnan. Am measg nan deicheadan de dhaoine le Gàidhlig a bha an làthair, bha tè gun Ghàidhlig ann. Tè cho sònraichte, agus ar leam, cho cudromach, nach robh aig fear an taighe còir seo ach a h-uile càil a mhìneachadh dhi anns a' Bheurla, ge b' oil na daoine eile a bha ann.

Cha tàinig mi 50 mìle sa chàr le glùn goirt as dèidh 4 uairean de bhadminton airson tachartais Ghàidhlig le uiread de Bheurla ga mhilleadh. Ach nach ann a bha an coltas ann gun tàinig ge b' oil le mo bhus. Tachartas air a mhaoineachadh le m' airgead is d' airgead fhèin, airgead poblach. Airgead poblach a chaidh a thoirt dhaibh airson na Gàidhlig a chumail suas, gun fhiamh, agus gun Bheurla ag èaladh a-steach a h-uile cothrom a gheibheadh i.

Niste, bha fear-an-taighe eirmseach, deas-bhriathrach an dà chuid ann am Beurla agus Gàidhlig, ach bha neònachas an t-suidheachaidh far an robhar a' bruidhinn mu dheidhinn leabhraichean Gàidhlig anns a' Bheurla aig tachartas maoinichte le airgead poblach as leth na Gàidhlig gam chur drol, 's gam shàrachadh 's gam ghonadh. B' e tàmailt phearsanta a bha seo dhomh fhèin. Athais a bha a' cur cais orm, 's a' ciùrradh mo chlaisneachd.

Bha mòran Ghàidhlig ann ge-tà. Aig fear an taighe fhèin a bharrachd air pailteas de Bheurla a bha e a' sadadh oirnn; Maoilios Caimbeul a' bruidhinn gu h-ealanta, agus Màiri cuideachd. Ceòl is òrain Ghàidhealach. Ach le uiread de Bheurla ann ga cleachdadh aig an fhear-lìbhrigidh airson a bhith a' ceangal a h-uile càil ri chèile, bha siud uile air a chur gu neoini - nam eanchainn bhrùite bhrònach fhèin co-dhiù.

Agus shaoil mi, agus dh' innis mi do fheadhainn eile a bha nam chuideachd....saoil am feum microfòn, no camara a bhith ann, mus tèid sian leth-oifigeil a chumail sa Ghàidhlig air fad? Tha coltas ann gum feum.

San dol seachad, tha an nobhail "Teas" le Maoilios Caimbeul, agus "A' Ghlainne agus sgeulachdan eile" le Màiri E NicLeòid rim faotainn bho Ùr-sgeul. Bhon a tha mi a' faicinn gu ruige seo, 's fhiach an ceannach agus 's fhiach ur taic a chumail ri Ùr-sgeul agus Comhairle nan Leabhraichean a tha a' cuideachadh le leudachadh nan raointean ann an Gàidhlig far am faodar ar n-inntinnean a phiobrachadh 's a ghleusadh. (no ar cur gu cadal blian Gàidhlig a rèir cò sgrìobh iad).

Dùn Dèagh Aonaichte - Buannaichean Cupa na h-Alba 2010

2010-05-20T00:00:00.001+01:00

TIUGAINN LEAM GU PÀIRCE THANACHAIS

SÈIST

Tiugainn leam gu Baile Dhùn Dè

Tiugainn leam gu Baile Dhùn Dè

Tiugainn leam gu Baile Dhùn Dè

Far am faic sinn an glòir aig Tanachais.

Chì sinn cuimhneachan nan laoch

a thug a’ bhuaidh san linn a dh’aom

a chluich cho gleust’ sna h-ochdadan

’s gun d’ fhuair iad spèis air feadh na h-Eòrp’.

Chì sinn sgiob’ a tha gun bheum,

a’ cluich an-diugh cho tùrail treun

’s gun glèidh iad cha mhòr a h-uile gèam

mar a chì sinn fhèin aig Tanachais.

Chì sinn an sgiob’ air stairsneach ùr,

le Peter Houston aig an stiùir,

a’ toirt a’ chlub air ais gu cliù

mar a rinn an gaisgeach MacGill’eathain.

DUFC a' gabhail air Tobar na Màthar 3-0 le deichnear

2010-03-28T13:23:00.001+01:00

Leis gu bheil grunn mhath gheamannan air fhàgail fhathast ro dheireadh an t-seusain, cha mhol mi an latha math mus tig an oidhche. Ge-tà, tha DUFC airidh air moladh mòr airson nan oidhirpean aca sa ghèam seo. B' fheudar dhaibh trì chairteal den ghèam a chluich le deichnear, nuair a fhuair Paul Dixon cairt dhearg. Chaidh a chur far a' phàirc air sàilleabh 's gun robh a chois ro àrd ann an ionnsaigh air cluicheadair eile.

Shaoileadh tu gun cuireadh sin èis air oidhirpean Aonaichte, gu h-àraid an aghaidh sgioba Tobar na Màthar, a bha air sreath math de gheamannan a bhuannachadh bhon a chuireadh Craig Brown is Archie Knox ann an dreuchd aca.

Ach cha do chùm an dochair sin ceann fodha ri balaich Thanachais idir, agus mas ann nach do chuireadh sin bacadh sam bith orra, cha ghann nach tug e spionnadh a bharrachd dhaibh!

Cha mhòr na sgiobannan anns a' Phrìomh Lìog am-bliadhna, a-mach bho Rangers is Celtic, a dhèanadh a leithid seo de chluich mhath le 10 fir. Ach gu dearbha, 's e sin a rinn DUFC, is gleus math orra sna geamannan aca bho chionn ghoirid.

Seo liosta ma-tà de na geamannan as ùra a bh' aig Aonaichte gu ruige seo.

Cupa na h-Alba

Partaig Thistle 0 - 2 Dùn Dèagh Ate

Cairteal-chuairt dheireannach

Rangers 3 - 3 Dùn Dèagh Ate
Ath-chluich: Dùn Dèagh Ate 1 - 0 Rangers

Prìomh Lìog

Dùn Dèagh Ate 1 - 0 Hibernian
Cill Mheàrnaig 4 - 4 Dùn Dèagh Ate
St. Johnstone 0 - 1 Dùn Dèagh Ate
Celtic 1 - 0 Dùn Dèagh Ate
Dùn Dèagh Ate 3 - 0 An Eaglais Bhreac
Dùn Dèagh Ate 3 - 0 Tobar na Màthar

Cairteal-chuairt dheireannach Cupa na h-Alba (Ath-chluich) - Dùn Dèagh Utd 1 Rangers 0

2010-03-24T22:42:00.006Z

Grad iongnadh is fearg air sgioba coidsidh Rangers, nuair nach dubh an Rèitire às an tadhal a chuir Utd, mar is àbhaist dha bhith a' dèanamh!

Thachair e a-rithist a-nochd. Chuir DUFC tadhal ann, agus chaidh an tadhal a ghearradh às anns a' bhad le flaga fear an loidhne. Niste, chan fhaca mi fhathast co-dhiù an robh an leas-rèitire ceart ach gu dearbha, ma gheibh mi an cothrom - bidh mi a' geur-amharc air seo gun teagamh sam bith.

THa mi-fhìn aig mullach mo shòlais an-dràsta a chionn 's gun do ghlèidh DUFC an gèam agus shaoileadh tu, 's dòcha, nach toirinn cus feart air mar a chaidh aon tadhal a dhiùltadh oir thug DUFC a-mach a' bhuaidh aig a' cheann thall le tadhal aig Dàibhidh Robastan sa mhionaid mu dheireadh dhen ghèam.

An dèidh sin ge-tà, chan eil teagamh no mì-chinnt sam bith agamsa gu bheil a' chuid as motha de cho-dhùnaidhean nan rèitirean a' dol an aghaidh Dùn Dèagh Aonaichte nuair a bhios iad a' cluich an aghaidh Rangers. Tha samh grod ann air sàilleabh 's cho tric 's a bhios a' mhòr-chuid de na co-dhùnaidhean cudromach mar sin a' dol nan aghaidh....agus ma tha sibhse air sùil a thoirt air na bhideos air an duilleag seo...chì sibh sin;-)

Co-dhiù no co-dheth, an turas seo - bha fortan air taobh nam balach treuna aig Sgioba DUFC, agus fhuair iad troimhe chun an iar-chuairt dheireannaich.

Do bhall-coise na h-Alba san fharsaingeachd, 's i oidhche sgoinneil fhèin mhath a bh' innte oir rinn Naomh Mearan spadadh air Celtic, 4-0, agus chuir Dùn Dèagh Ate Rangers às a' chupa, 1-0. Tha e dìreach sealltainn cho luath 's a dh'atharraicheas cùisean ann am ball-coise proifeiseanta. Cha b' urrainn do Naomh Mearain an gnothach a dhèanamh air Rangers ged nach robh ach naoinear aca, agus a-nochd, rinn DUFC a' chùis air 12 fir aig Rangers. Na 11 chluicheadair agus an rèitire fhèin!

Air sàilleabh sin, seo luinneag bheag mu dheidhinn na h-oidhche sònraichte seo! 'S e am fonn a th' oirre ach an aon fhonn a tha air a' mhith-òran ainmeil aig luchd-leantainn bhall-coise, a tha a' tòiseachadh': "Hello, hello! How do you do!"

Seo e.

Oidhche mhath agus soraidh slàn.
Fhuair Celtic spadadh glan.
Chuireadh às do Rangers fhèin,
le DUFC, an sgioba treun!

Nuair a rinn na balaich òg
strì cho làidir mar bu nòs,
dhaibhsan tha aig bàrr an lìg,
cha chumadh iad ceann a' mhaide ribh.

An Co-dhùnadh a bu mhiosa a rinneadh riamh le rèitire ann an Alba?

2010-03-02T00:03:00.003Z

Aig 1.33 sa bhideo -co-dhùnadh a bu mhiosa 's a bu ghòraiche a rinneadh riamh.
Chuir Paddy Connolly do United tadhal a-steach ach a dh' aindeoin sin, smèid an rèitire, Les Mottram, gus a' chluich a chumail a' dol. 'S e sin a dh'aindeoin 's gun do ghabh cluicheadair dìon aig Partaig greim air a' bhall le a dhà làimh, gus a thoirt don neach-gleidhidh aige, an dèidh dha Connolly ga chur a-steach.

THachair seo bho chionn iomadh bliadhna, nuair a bha Paul Sturrock na fhear-taic don mhanaidsear iomraiteach, Jim Mac'illeathain.

Bha Donnchadh Fearghasdan a' cluich aig Dùn Dèagh Aonaichte an uair sin, agus 's ann a rinn esan spadadh air a' chùl-tadhail aig Partaig nuair a chuir e an tadhal mu dheireadh dha Aonaichte. Ghabh DUFC air Partaig 4-0 a dh'aindeoin an tadhal a chaidh a thoirt bhuapa leis an rèitire.

Rèitirean coirbe Rangers agus Celtic

2010-02-26T01:07:00.011Z

Fhad 's a tha Celtic a' cur ìmpidh air Comann Ball-coise na h-Alba (SFA) gus rannsachadh a dhèanamh air cuid de na co-dhùnaidhean a rinn rèitirean ann an geamannan an t-seusain seo, saoilidh mi gum bi e iomchaidh cleachdaidhean coirb rèitirean agus rèitirean taobh na pàirce air taobh Rangers, a chur an cuimhne dhaoine a-rithist. Gu h-àraid am fear as miosa, Mike McCurry...duine cho coirb 's a gheibh thu am measg 'rèitirean' na h-Alba.

Seo an dol a-mach aige agus aig na sidekicks aige air geama mu dheireadh an t-seusain mu dheireadh aig Ibrox an aghaidh na sgioba as fheàrr leamsa san t-saoghal.

Seo an rèitire a rinn na co-dhùnaidhean seo - Mike McCurry. Cha bu chòir an slàightire claon seo a bhith air a chur an dreuchd ann an geama sam bith anns a bheil Rangers an sàs.

Ach, seo dhuibh co-dhùnadh mì-chiatach eile ann an geama eile an aghaidh Celtic le rèitire claon-bhàigheil bog-chridheach eile.

Ràdh na Seachdaine 5

2010-02-16T22:59:00.000Z

Chan e sin dheth an-diugh e.

Dè is ciall dha seo ma-tà?

'S e seo abairt bheag sgiobalta gus cantainn nach eil rudeigin a' tighinn air cuspair no cùis air choireigin.

Chan e sin dheth an-diugh e - Chan eil sin buntainneach don chùis. - Chan eil sin a' tighinn air a' chuspair seo.

No ann am faclan formeil - Chan eil sin nar taic *Dwelly.

Ràdh Beurla coltach ris - That's neither here nor there.

Gàidhlig Taobh Sear Chataibh

2010-02-03T23:43:00.001Z

Ràdh na Seachdaine 3 - A' dol ann am muinchill neach

2010-01-31T21:38:00.002Z

John Fleck - Tha e an-dràsta a' dol ann am muinchill athair, Robert Fleck, is e na chluicheadair ball-coise mar a bha Robert Fleck roimhe.

Tha mi a' smaointinn nach eil an ràdh seo doirbh a thuigsinn mas e is gu bheil sibh eòlach air an fhacal "muinchill".

'S iad "muinchillean" na dhà rud pìobanach air geansaidh no còta anns an tèid do ghàirdeanan.

Mar sin, ma tha thu "a' dol ann am muinchill cuideigin", ann an seagh da-rìreadh, tha thu a' cur do ghàirdeanan anns na muinchillean a th' aig cudeigin eile.

Dè tha sin a' ciallachadh ma-tà?

Dh'fhaoidte gu bheil thu a' leantainn ann an ceum-coise neach eile. Tha thu a' dèanamh na bha iadsan a' dèanamh, mar is dual dhuit.

Chaidh e ann am muinchillean athair le bhith a' gabhail anns an arm. - 's e sin gun do ghabh e anns an arm, dìreach mar a rinn athair roimhe.

A bheil duine sam bith san teaghlach agad fhèin, a chaidh, no a tha a' dol, ann am muinchill cuideigin eile san teaghlach agaibh?

Ràdh coltach Beurla a thaobh ciall

He followed in his father's shoes /footsteps by joining the army.

Ràdh coltach Frangais a thaobh ciall

Il marche sur les pas de son père./Il suit les traces de son père

Andy Murray air barr stairsneach gu Grand Slam eile

2010-01-30T12:02:00.007Z

Tha Andy Moireach gu bhith cluich ann an cuairt dheireannach an Australian Open a-màireach. 'S e seo an dàrna cuairt dheireannach aige oir, bha e ann an cuairt dheireannach an US Open roimhe. B'e Roger Federer a bha na chnap-starra cho-stritheach an uair sin, agus 's esan a bhios na aghaidh a-màireach mar an ceudna. Tha làmh-an-uachdair aig Andy Moireach air Federer a thaobh bhàirean-teanais a chaidh an cluich eatorra uile gu lèir (6-4), ach chanadh tu gur ann anns na bàirean a bu mhotha a bha a' cunntadh a thug Federer a-mach a' bhuaidh - anns na Grand Slams gu h-àraidh.

Co-dhiù, tha Alba agus gu seachd sònraichte, muinntir a' bhaile dom buin e fhèin - Dùn Bhlàthain, a' toirt an cùl-taic dha le uile cridhe, agus làn dòchais aca gun cluich e a' bhàir-teanais a b' fheàrr a chluich e riamh. Ma nì e seo, chan e stairsneach cho cas a bhios roimhe dhan chiad bhuaidh a bh' aige riamh ann an cuairt dheireannach co-fharpais Grand Slam. Gura math a thèid leat, a bhalaich.

THA ALBA AIR DO THAOBH!

Faic seo.

Faclan Feumail - bàir-teanais tennis match; gèam, geamaichean game, games

Ràdh na Seachdaine 2

2010-01-23T15:24:00.001Z

"Tha mi air m' fhàgail air fraighean fàsa a-rithist"

MÌNEACHADH -

Dè th' ann am "fraighean" ma-tà?

'S e seòmar-cùil a th' ann am fraigh , mar as trice ri taobh a'chidsin, far a bheil stòras bìdhe air a chumail.

'S e buadhair a th' ann am "fàs" san rosgrann (t-seantans) seo a' ciallachadh "falamh" no "bàn"...

Mar sin, dh' fhaodta an abairt seo a chleachdadh ann an iomadh suidheachadh, a' ciallachadh gu bheil thu air d' fhàgail gun dad sam bith a leigeas leat piseach, no leasachadh, a thoirt air cùis àraidh.

Tha thu air d' fhàgail gun chàil mar chomharra air an obair chruaidh a rinn thu. Mar sin, chan eil a buil no a blàth rim faicinn.

EADAR-THEANGACHADH BEURLA COLTACH RIS A THAOBH CIALL

I'm left with nothing to show for it. *for all my hard work/effort

EADAR-THEANGACHADH FRANGAIS COLTACH RIS A THAOBH CIALL

Les durs efforts que j'y ai consacrés n'ont rien donné.

RÀDH FRANGAIS AS COLTAICHE RIS A THAOBH CIALL AGUS ÌOMHAIGH

Je me suis retrouvé avec des queues de cerise

EADAR-THEANGACHADH IAPANAIS

労をとっても、協力の結果がなくなって,もうない。

Bha fear anns an iris Gairm bho na 1960an a' gearan air mar nach biodh tidsearan Gàidhlig a' fuireach ach aon bhliadhna mar as trice ann an sgoiltean na sgìre far an robh e na riaghladair-foghlaim ann an Canada. Bhiodh iad a' togail orra chun nam bailtean mòra agus bhiodh aige an uairsin ri tidsear a lorg a-rithist....rud a bheireadh ùine nan ùineachan gach turas. Mar sin bhiodh clann na sgìre air am fàgail gun fhoghlam sam bith tron Ghàidhlig fad greis mhòr mun lorgadh tidsear ùr.

Mar sin, bha am fear seo air fhàgail air fraighean fàsa a dh'aindeoin nan oidhirpean cruaidh a rinn e gus tidsear Gàidhlig a tharraing chun na sgìre.

Às-earrann 2 na Seachdaine - Òraid le Fionn do na Gàidheil, 1908

2010-01-21T23:27:00.001Z

"Cuimhnich orra-san a thig nad dhèidh is dèan buil cheart de na fhuair thu, oir ma leigeas tu a dholaidh an oighreachd luachmhor seo, èiridh ginealach as do dhèidh a mhallaicheas tu airson mar a chuir thu a dhìth oighreachd 'Chlann nan Gàidheal'."

Às-earrann na Seachdaine / Quote of the Week

2010-01-21T15:18:00.002Z

Seo earrann à làrach-lìn UNESCO. Tha e a' freagairt ceist air an làrach sin a tha a' faighneachd "Carson a ghabhas mise dragh?" mu dheidhinn bàs cànain. 'S mi fhìn a chuir a' Ghàidhlig oirre.

Tha gach cànain a’ nochdadh sealladh sònraichte air an t-saoghal a rèir nan nithean air an cuirear luach, a feallsanachd agus feartan àraidh a dùthchais fhèin. Adhbhraichidh bàs cànain call nach gabh leasachadh den eòlas shònraichte a bha toinnte na lùib fad linntean – an t-eòlas eachdraidheil, spioradail is eag-eòlasach a dh’fhaodas a bhith riatanach airson ’s gum mairear beò, chan e a-mhàin a luchd-labhairt fhèin, ach àireamhan gun tomhais de dhaoine eile .

Ràdh na Seachdaine /Scottish Gaelic Saying of the Week

2010-01-17T19:19:00.003Z

Tha mi an dùil abairt shònraichte Ghàidhlig fhoillseachadh an seo gach seachdain.

I intend to publish a particularly Gaelic expression on here each week.

Bheir mi dhuibh eisimpleirean de chleachdadh cuideachd.
I'll give you examples of its use too.

Mar sin dheth, a' chiad tè.

The first one is -

Chan ionann gealladh is coileanadh.

MÌNEACHADH/EXPLANATION

Tha seo ag ràdh gu sìmplidh nach eil gealladh is coileanadh san aon rud idir. Mar sin, ged a gheallas neach nitheigin, chan eil e a' ciallachadh mòran gus am bi an gealladh air a thoirt gu buil. *gus an dèan an neach an rud a chaidh a ghealladh.

Chan ionann X agus Y = Chan eil X agus Y co-ionann. = Chan eil X san aon rud ri Y, chan eil Y san aon rud ri X.

gealladh = seòrsa de bhòid a chuireas tu an cèill, ach nach eil mar as trice cho cudromach ri mionnan no bòid, ged a dh'fhaodadh e bhith.

a' coileanadh = a' toirt rudeigin gu buil cheart; a' dèanamh rudeigin

RÀDH BEURLA AS COLTAICHE (a thaobh brìgh) RIS / MOST SIMILAR ENGLISH EXPRESSION TO IT (in meaning)

"Promises are easy to make."

FRANGAIS - "Les promesses n'engagent que ceux qui les croient"

Saoil, dè an abairt shamhlachail ann an Iapanais, Spàintis, Gearmailtis, Portagailis agus Ruisis?

Nuair a chuir mo chàr car!

2009-11-08T19:17:00.005Z

'S beag a bha dùil a'm 's mi a' siubhal
air rathad Inbhir Garaidh sa chàr,
gun tigeadh stad grad air mo thriall
mar uisg' a' cur teine na smàl.

'S e uisge a rinn mo mhilleadh,
no ola a thug bhuam mo smachd,
no an e m' astar a thug orm tilleadh
dhachaigh gun chàr gun tlachd?

Dh'fhalbh an cùl air slighe leis fhèin;
cha do dh'fhairich mi crith no crathadh.
Bha an càr a' seòladh mus tug e leum
thar oir an rathaid anns a' mhonadh.

Fhuair mi às beò an t-seachdain sa chaidh nuair a chaidh mo chàr far an rathad agus sìos bruthach beinne. Chuir e car dà thuras mus do stad e mar a chìthear san dealbh seo shuas. Shaoileadh daoine gu robh mi fortanach nach deach mo leòn na bu mhiosa oir bha milleadh mòr air a thoirt air mullach a' chàr nuair a chaidh e bun os cionn, 's a bhuail e clach ann an grunnd an leathaid.

Ach, cha robh mi air mo leòn cus idir. Fhuair mi 3 lùban nam cheann agus bha sgrìoban air mo làmhan 's air mo cheann air sàilleabh nam bìdeagan glainne a thuit orm bho na h-uinneagan briste. Bha mi an dùil siubhal a dh'Èirinn an t-seachdain sin, ach cha d'fhuair mi ann, agus chaill mi cnap mòr airgid aig a' bhàt' -aiseag! Abair làithean-saora!

Gidheadh, fhuair mi air hò-rò geallaidh math a thoirt a-mach ann an Loanhead faisg air Dùn Èideann, agus bha oidhcheannan math eile ann dhomh ann an Glaschu agus Dùn Dèagh còmhla ri mo bhràthair. Dh'òl sinn deoch-slàint' uisge-beatha le chèile air cho fortanach 's a bha mi faighinn às an tubaist gun ach beagan sgrìoban is sgròban!

Foghar ann an Alba - Smeuran!

2009-10-25T13:14:00.003Z

Còig latha air fhàgail, agus bidh an geamhradh ann. Ach mus tig e, dhan fheadhainn agaibh a bhios a' coiseachd air a' bhlàr a-muigh air an dùthaich far a bheil dearcan fiadhaich a' fàs, gabh an cothrom agus gheibhear fios a bhlas air nan smeuran fhad 's a tha iad ann fhathast, mas e a' chiad turas a bhlais thu orra. Cha mhòr nach bi an aimsir aca seachad, ach ged a bha iad ann fad deireadh an t-samhraidh - 's e seo an t-àm dhen bhliadhna as fheàrr - no bha, bho chionn dà sheachdain - airson a bhith gan ithe. Tha iad nas milse na bha iad tron t-samhraidh.

Sealladh eireachdail thar tomhais!

2009-10-11T18:18:00.010+01:00

Cha ghabh a chur ann am briathran beòil dè cho àlainn is a tha an t-eilean seo. Agus, sa cheàrn seo den eilean gu h-àraid, Slèite, tha seallaidhean-tìre seiseil eireachdail rim faicinn air gach taobh.

THog mi an dà dhealbh seo aig uinneag san taigh far a bheil mi a' fuireach an-dràsta ann an Slèite san Eilean Sgitheanach. 'S e an rud a th' ann nach eil aon latha coltach ris an latha roimhe a thaobh na ghabhas faicinn às an uinneag seo. Mar a tha an aimsir a' tionndadh daonnan, tha na seallaidhean-tìre a' cruth-atharrachadh dha rèir. Tha an aimsir a bhith cho caochlaideach san àite seo a' dèanamh gu bheil na dathan a thig aiste a' toirt air cruth is clàr na tìre atharrachadh iomadach uair san latha!

'S e sealladh a bh' air mo làimh chlì nuair a thog mi e a th' anns an dealbh air an taobh chlì seo shìos, agus 's e a th' anns an dealbh air an taobh dheas seo ach an sealladh a bh' air mo làimh dheas aig an aon àm, agus aig an aon uinneag anmoch sa mhadainn.

Gura math a chòrdas iad riubh!

Ais-shealladh air an aiste roimhe seo

2009-09-22T21:40:00.003+01:00

Ueill...ma dh'fhaoidte nach robh mi buileach cothromach a bhith a' càineadh an rèitire aig Pàirc Celtic bho chionn seachdain gu leth. Bha mi fhìn a' cur às mo chorp mun chlaon-bhàigh, mar a chì mis' e, aig rèitirean nuair a bhios iad a' cumail smachd air na cluicheadairean ann an lannan-cluiche an Old Firm.

Tha mi smaointinn gur ann mar as trice a tha seo ceart. Gu bheil buaidh mhòr air a thoirt air na rèitirean leis na meadhanan, leis an luchd-amharc agus mu dheireadh leis gur ann à taobh iar machair na h-Alba a tha a' chuid as motha dhiubh. MAr sin, chan ìongnadh mura h-eil iad a' gabhail dèidh den dara taobh, no an taobh eile - gu ìre air choireigin. Ach 's iad rèitirean taobh na pàire as cunnartaiche, nam bharailsa! Chan eil a' phrosbaig orrasan a' cheart cho geur 's a tha e air rèitirean meadhan na pàirce, 's chan eil a' cheart uallach orra nas motha....;-)

Co-dhiù, mar a thuirt mi, chanainn-sa gun robh mi rud beag bìdeach mì-chothromach anns mo chuid bheachdan san aiste mu dheireadh ,agus mar sin tha mi ga chur ceart an seo.

Bha DUFC iad fhèin gu math fortanach an turas seo a thaobh peanas a dh'fhaodadh a bhith air a thoirt do Celtic agus le corra rud eile cuideachd. Mar an ceudna, cha robh Celtic fhèin gun fhortan, agus b' e buil cho-ionnan a' bhuil a bu chòire, 's dòcha, dhan dà sgioba air a' cheann thall.

Chan ann tric a tha DUFC air a bhith fortanach idir aig Pàirce Celtic....mar sin gabhaidh sinn seo.....a chionn 's gun do chùm iad cagnadh ri Celtic air sgàth an cuid oidhirpean fhèin, 's chan ann le fortan a-mhàin! Oidhche mhath!

Celtic 1 Dùn Dèagh Aonaichte 1 - geam dealasach!

2009-09-13T17:08:00.007+01:00

Chan eil DUFC air geama a ghleidheadh aig Pàirce Celtic bho 1992, nuair a chuir Donnchadh Fearghasdan tadhal dhaibh, agus Jim MacGilleathain aig stiùir na sgioba. Bhon uairsin, 's e Celtic a tha a' cumail ceann a' mhaide riutha fad iomadh bliadhna....... ACH bhon a ghabh Craig Levein stiùir ghnothaichean na sgioba, agus ged nach do ghabh Dùn Dèagh Utd air Celtic fhathast, 's tric a bhios iad a' cumail cagnadh ris a' chlub uachdaranach seo agus co-dhiù a' toirt còmhstri chruaidh dhaibh aig a' char as lugha.

Ri gabhail air a' bhuil seo an-dè 's air cho math a rinn iad agus a tha iad a' dèanamh sna làithean-sa, 's ann a tha DUFC a' sìor ruigsinn inbhe far am faicear, ma dh'fhaoidte, toradh torrach an cuid oidhirpean agus a' bhuaidh a thoirt a-mach an aghaidh Celtic ann an ùine gun a bhith fada. Dh'fhaodadh nach toir, oir tha Celtic an-còmhnaidh gan neartachadh fhèin, 's gan ùrachadh fhèin ma thig crìonadh air an inbhe coileanaidh aca, ach a dh'aindeoin sin, cha chreid mi nach fhaod mi ràdh gum bheil barrachd dòchais ann na bh' ann fad greis mhòr ron seo, gun dèan na Tangerines a' chùis air Celtic latha brèagha air choireigin.

Chan e nì soirbh a bhios ann ge-tà. Chunnacas eadhon an-dè cho mì-chothromach is a tha na rèitirean don sgioba dhubhlanach aig Pàirce Celtic. Chrìochnaich an geam agus Scott Robastan, cluicheadair DUFC, air a chur dheth a' phàirce le cairt bhuidhe eile. 'S tric is minig a chithear a leithid de chlaon-bhreith aig rèitirean an dà thaobh Ghlaschu. Nuair a dh'èireas air luchd-leanmhainn lasganta Celtic no Rangers, an dara cuid, aig Ibrox, no aig Pàirchead, bidh iad a' cur às an cuirp mar aon a dh' ionnsaigh an rèitire agus 's beag an t-iongnadh gun tig crith is eagal roimhe le cho pailt 's a tha an sluagh na aghaidh, agus an gleadhrach a thig bhon phrabar ud - 50, 000 guthan Ghlaschu gan càineadh gu smior a chnàimh!

Ach feumaidh na rèitirean a bhith ceart, cuimseach is cothromach air neo, tha iad a' dèanamh culaidh-mhagaidh de spòrs ball-coise na h-Alba uile gu lèir. Mar a rinneadh an-uiridh aig Ibrox, anns a' gheam mu dheireadh dhen t-seusan, agus an rèitire làn leathachais a' diùltadh gabhail ri dà thadhal math aig DUFC gun adhbhar, 's làn fhios aige nach cuireadh luchd-naidheachd nam meadhanan chlaon-bhàigheil, nì motha buill gnìomhach Chomann Ball-Coise na h-Alba, coire sam bith air an dèidh a' gheama. Dhaibhsan, cha robh ann an DUFC ach meanbh-chuileagan a bha a' milleadh a' chuirm-cnuic claon cridheil a bha iad a' cumail le sùil ri Rangers a bhith a' togail prìomh dhuais Lìog Ball-coise na h-Alba, air thoiseach air Celtic.

Sin na rudan a tha a' dèanamh nach eil e furasta idir idir do sgiobannan eile a bhith a' beireadh air Rangers no Celtic. A bharrachd air an airgead a th' aca, agus àireamh an luchd-leantainn, feumaidh iad na cnapan-starra eile seo a sheachnadh - claon-bhàigh nan rèitirean, claon-bhàigh nam meadhanan, agus an dèidh sin agus na dhèidh - an truimead inntinn a thig nan cois. Chan eil na cluicheadairean aca cho dona sin nas motha!

Tha Craig Levein, agus Burley (greiseig co-dhiù) roimhe a' sealltainn an rathad romhpa. Aig an àm-sa, far nach eil uiread de dh'airgead aig an Old Firm an coimeas ris na laithean geala a dh'fhalbh, tha cothrom nan cothrom aig sgioba mhath, air an deagh chur ri chèile le manaidsear ciallach, tùrail, treun a dh'fhaodadh ainm a choisinn dha fhèin agus an glas-ghuib a chur air muinntir mèilich meadhanan an Iar. Cuiridh sin clos ceudna air cabadaich cabhagach luchd-leantainn Celtic is Rangers. Fiù 's mura gabh an lìog a ghleidheadh, chan eil rian nach eil e comasach do DhUFC geinn a shadadh eatorra, agus dàrna àite sa phrìomh lìog a ghlacadh aig ceann-fìnid an t-seusain.

'S e Jim MacGilleathain aon fhear nach gabhadh ri leisgeul sam bith a thaobh claon-bhàigh, no mì-chothromachd a-muigh no mach! Chumadh esan ceann cruaidh a' mhaide ris an sgioba ach nach biodh dol às aca ach seasamh gu daingeann làidir ri treubhan lìonmhor Ghlaschu.

Nach iomchaidh gur ann air an latha an dèidh dha tilleadh gu Tanachais mar aoigh ionmholta a' Bhùird, 's iad air rèiteach a dhèanamh le chèile, a nochd sgioba DUFC an latha an-diugh gu bheil deò dochais fhathast gun tig soirbheachas air ais ro dheireadh an t-seusain sa fhèin, gun luaidh air na seusanan a tha romhainn. Dè th' ann an soirbheachas do chlub mar Dùn Dèagh Aonaichte san latha a th' ann? Ged a sgrìobh mi gu h-àrd gu bheil cothrom ann iad fhèin a stobadh eadar Celtic is Rangers anns an dara àite, is math fuigheall na foighidinn. Nas fheàrr a bhith a' dèanamh adhartais beag air bheag, a bhios seasmhach, na bhith ag èirigh gu àird nan euchdan air an dara latha, 's a' tuiteam gu grad air an latha eile.

Am bliadhna ma-tà....Cupa, 's dòcha? Agus co-dhiù an treasamh àite. Bidh sinn beò an dòchas.

A Mhaighstir MacGilleEathain, Fàilte Air Ais!

2009-09-12T09:27:00.007+01:00

Tha e na adhbhar toileachaidh is tlachd dhomh a bhith a' leughadh an-diugh gun d' fhuair Jim MacGilleEathain, am manaidsear as fheàrr a bh' aig Dùn Dèagh Aonaichte riamh, cuireadh gu cuirm far an d' fhuair e duais a chomharraich an nì sin.

'S e bh' anns a' chuirm ach fèist cuimhneachan ceud bliadhna. A thuilleadh air sin, 's ann a bhios Maighstir MacGilleEathain a' tighinn mar aoigh a' Bhùird chun nan geamannan bho seo a-mach. 'S iomadh bliadhna a bha beàrn ann aig Pàirce Thanachais bhon a chaidh Mgr MacGilleathain agus Mgr. Eddie MacThòmais a-mach air a chèile, agus Mgr MacGilleathain gun a bhith an làthair còmhla ri buill eile a' Bhùird aig geamannan Disathairne.

Ach a-nis, 's e urram mòr a bhios ann agus aon de na manaidsearan Albannach a b' fheàrr riamh gu bhith an làthair aig Tanachais a h-uile Disathairne. 'S math sin, agus aon de na manaidsearan Albannach as fheàrr san latha a th' ann aig stiùir na sgioba.

Sùil sgleothach air Iapan - an sgleò a' sìor fhàs nas tiugha!

2009-09-08T21:42:00.003+01:00

Cha bhi cùisean mar a bha..... 's iomadh uair a chualas an abairt fhàidheil seo aig seann daoine, agus bhon a ràinig mi Alba sa Chèitean, nach ann a tha a reusan a' giùlan! Gu h-àraid, a thaobh an earrann a bhithinn a' sgrìobhadh uaireannan fhad 's a bha mi ann an sin, an earrann air an robh "Sùil sgleothach air Iapan!"

Ma thèid agam air sealladh a thoirt dhuibh, a leughadair chòir, air an dùthaich dhaingeann dhìcheallach sin bho seo a-mach, 's ann bho Alba a bhios mi a' tarraing air na cuimhneachan a bh' agam oirre, agus a th' agam fhathast! Nì motha a bhios e comasach dealbhan a thogail cho luath 's a a chanas tu "cneagadh chnò"! Roimhe, bha fòn-làimh adhartach ùr agam daonnan, agus ceangail luath, làidir dhan eadar-lìon aig an taigh, 's cha mhotha gun robh strì sam bith agam ri dealbh a thogail sa bhad, 's an uairsin a bhith a' luchdachadh suas chun lìn e nuair a cheadaicheadh an ùine mi.

Chan e sin ri ràdh nach bi e comasach dhomh sin a dhèanamh an seo ann an Alba, ach bheir e ùine mus bi ceangail agam, agus nuair a gheibh, cha chreid mi gum bi ceangail lìn aig a' fòn ann, 's mar sin cha bhi e a' cheart cho goireasach dhomh dealbhan Albannach a thogail agus cha bhi an cothrom idir ann dealbhan Iapannach fhoillseachadh ach an fheadhainn a gheibh mi air an eadar-lìon fhèin!

A bheil sin gu diofar? Tha mi a' smaointinn gum bi mi a-nis a' gabhail aire air nithean àraid eadar-dhealaichte far a bheil mi a-nis, agus tha mi an dòchas gum bi an cothrom ann sin a dhèanamh ann an dòigh a ghlacas aire dhaoine, agus a thogas nithean a bhios ùidheil do chuideigin ann an àiteigin latha air choireigin!

Ionad-rocaidean Uibhist gu bhith dùnadh

2009-06-30T18:13:00.003+01:00

Tha othail agus ùpraid a-nis gan dèanamh mu dheidhinn dùnadh Ionad-rocaidean Uibhist, agus an call a nì sin air eaconamaidh nan eilean ud - call cosnaidhean a bh' air a shamhlachadh ri call de chòrr is 20, 000 cosnaidhean ann an Glaschu, ann an aon sgobadh, nan tachradh a leithid ann an sin.

Niste, thachair gu robh mi a' leughadh iris-ràitheil làn naidheachdan bho 1955, agus nach ann a bha deasbad anns an iris sin (Gairm) mu stèidheachadh an ionaid, an raon itealan agus co-dhiù am bu chòir, gus nach bu chòir.

Aig an àm a bha sin, bha corra dhuine an aghaidh an ionaid a bhith air a thogail, ach 's ann a bha iadsan sa bheag chuid a-rèir nan Uibhisteach a chuir am barail chun na h-iris, agus a dh'fhoillsicheadh innte.

A-measg nan argamaidean air a shon, bha na daoine sin an dùil ri rathaidean nas fheàrr, cidheachan nas fheàrr agus margaid nas fheàrr aig na croitearan anns an eilean airson bàrr na talmhainn. Bha iad cuideachd a' sùileachadh barrachd obraichean ach bha draghan an cois fiù 's a-measg na feadhna a bha airson an ionaid; leithid cus fearainn air a thoirt air falbh bho na croitearan, agus co-dhiù am biodh taighean-fuirich air an leigeil airson an raoin-itealan agus an ionaid-rocaidean.

Thàinig Gairm fhèin a-mach an aghaidh an ionaid, air sàilleabh 's mar a bha iad an dùil gun lagaicheadh cultar Gàidhlig an eilein ri linn teachd a-steach nan Goill.

Seall a-nis, mar a bhios a h-uile neach-poilitigs le daimh no ceangal ri Uibhist a' cur an aghaidh dùnadh an ionaid-airm. Ach, saoil an tigeadh ath-bheòthachadh na Gàidhlig ann - agus na saighdearan Gallda air falbh?

Abair e.....

Ceann-fìnid caol aig Prìomh-lìog Ball-coise na h-Alba.

2009-05-17T16:02:00.003+01:00

Abair gum bheil an seusan air a ruith gu math caol am bliadhna. ‘S iad Hearts an t- aon chlub a th’ air an daingneachadh fhèin san treasamh àite, agus cha mhotha gun do thachair sin dhaibh gus an dàrna geam mu dheireadh dhen t-seusain. ‘S bu mhòr am beud, ach rinn iad an gnothach air sgioba mo ghaoil, Dùn Dèagh Aonaichte, 3-0 aig Tynecastle, dachaigh Hearts.

Mar a thig cùisean gu ceann an t-seachdain seo tighinn, ‘s ann a-rèir mar a thèid aig Dùn Dèagh Achte agus Rangers aig Tanachais; aig Celtic an aghaidh Hearts, ‘s Obar Dheathain an aghaidh Hibernian mar an ceudna, a dhearbhas cò dhaibh a bhuannaicheas an lìog (Rangers no Celtic), air neo a choisinneas ceathramh àite (Aonaichte no Obar Dheathain) a dh’ fhosglas an doras gu farpais na h-Eòrpa an ath sheusan. Chan e sin a-mhàin, ach tha suimean math airgid a’ feitheamh orra a-rèir an àite a bhuidhneas iad dhaibh fhèin san lìog.

‘S ann a tha an strì aig bonn a’ chlàir a’ cheart cho garbh teann ‘s a tha e aig a’ mhullach; ‘s iad ceathrar sgiobannan (Hamaltan, Naomh Mearain, Inbhir Nis agus An Eaglais Bhreac) a bhios ann an ugannan a chèile gus an àite fhèin a ghlèidheadh sa phrìomh lìog aig ceann a’ ghnothaich. ‘S iomadh car a bhios ann gun teagamh mun teirig dànadas an latha, agus gu dearbha, ‘s iomadh neach a bhios air bhioran, a chridhe na shlugan a’ coimhead no ag èisteachd ris na geamannan ud Disathairne.

Fàth air 時の鐘

2009-05-17T02:08:00.004+01:00

Tùr-cluig Toki no kane 時の鐘, air a shoillseachadh am beul na h-oidhche, ann am Baile Chawagoe (Kawagoe), Sgìre Saitama, Iapan.

Ionnsaighean eile air cor na h-Alba

2009-04-07T17:55:00.005+01:00

An turas seo – UNISON (stèidhte ann an Lunnainn, mar sin tha e ceart a bhith gam meas “Sasannach”.) A dh’ aindeoin ‘s gum bheil Oifisean “Sgìreil” aca no “Regional” mar a chanas iad fhèin riutha. Bhon a chunnaic mi, mar as trice, a-rèir nam buidhnean Sasannach, ‘s e “Region” a th’ ann an Alba gu lèir ('s a' Chuimrigh), ach chan e “Region” a th’ ann an Sasainn gu lèir. Coma gum bheil Alba air a roinn ann an tòrr dhiofar sgìrean i fhèin. Tha iadsan a' cur taic ri fear Owens, a tha ‘s dòcha na Albannach, ach cò aig tha fhios, dh’ fhaoidte nach eil.

http://www.pressandjournal.co.uk/Article.aspx/1153487?UserKey =

Tha a h-uile coltas ann gur e am fear seo, Owens, na chulaidh thràilleil dhan bhuidhinn Shasannach seo, agus a-nis cleachdaidh iadsan esan mar mheadhan air bhith a' leantainn air na thòisich na Comhairlichean Albannach/Sasannach gòrach ann an Gallaibh.

Sasainn a’ slugadh sìos stòras na h-Alba

2009-04-06T18:06:00.006+01:00

Tha e coltach gum bheil Riaghaltas Bhreatainn, no, Riaghaltas Shasainn mar is fheàrr a dh’ aithnichear e air feadh an t-saoghail, a’ gabhail cothrom cruaidh chàs an eaconamaidh gus maoin is stòras Alba a’ goid gu h-iomlan.

Tha na Sasannaich san Riaghaltas sin agus cuid de an luchd-leanmhainn tràilleil Albannach a’ toirt sùil air an aghaidh air gluasad Alba gu neo-eisimileachd agus iad an dùil èis a chur air staid na dùthcha airson an àm ri teachd.

Aon is aon, tha seann bhuidhnean stèidhichte ann an eachdraidh ionmhais na dùthcha gan toirt thairis le buidhnean stèidhte ann an Sasainn. Banca na h-Alba, Banca Rìoghail na h-Alba, Comann Togalaich Dhùn Phàrlain...

Gidheadh, ro staing an eaconamaidh, bha na mìltean de bhuidhnean neo-eisimileach Albannach beag is mòr gan gabhail thairis beag air bheag le buidhnean Sasannach co-dhiù. "Saoghal farpaiseach eaconamaidh a’ chalpachais" a chanadh luchd nan lethsgeul ruinn 's iad a' diochuimhneachadh nach eil sin a' tachairt cho tric ann an dùthchannan beaga eile a tha neo-eisimileach.

A-nis, ‘s ann a tha buidhnean ionmhais Shasainn a’ faighinn làmh cuidheachaidh air innleachd charach as leth Riaghaltas “Bhreatainn”. Gun neo-eisimileachd cheart is iomlan, tha Alba air a ceangal cho cruinn ri mult agus anns an “Aonadh” seo, ‘s i Alba an làmh a bheir, agus Sasainn an làmh a gheibh sa chumantas, nuair a tha feumalachdan an dà dhùthaich a’ bualadh air a chèile; oir ‘s i Sasainn an companach as làidire, ged is ann a dhèoin no dh’ aindeoin sin dhuinne. Tha Alba agus a ceithir caoil ceangailte le bhith fuireach san aon dachaigh ri dùthaich mòr a bu chòir a bhith na deagh nàbaidh dhith, seach na droch companaich.

Thathas a' bruidhinn air foill ann an taghaidhean poilitigeach - mar eisimpleir, Gleann Rathais an uiridh....ach gu rudeigin fada nas cudthromaiche.....

Dìreach beagan làithean ro fhosgladh oifigeil Pàrlamaid na h-Alba ann an 1999, chaidh crìoch mara na h-Alba gluasad le Riaghaltas Shasainn bho Bhearaig Tuaidh gu Càrn Fheusta (Carnoustie). B’ e seo Ordagh Crìochan Uisgeachan Fagasach Albannach 1999, a rug air 6, 000 mìle (chearnagach) de dh’ uisgeachan dùthchail Albannach air sàilleabh Shasainn. Tha uisgeachan dùthchail Albannach fo uachdranas lagh na h-Alba, ‘s chan ann fo lagh Shasainn agus tha iad sin cudthromach do ghnìomhachas èisg-mhara, do ghnìomhachas ola Cuan a Tuath, agus do thagraidhean farpaiseach airson stòrasan Clais Sgeir Rocail. Tha na 6,000 mìle de dh’ uisgeachan mara Albannach a-nis fo chìs Shasainn agus rinneadh seo ach am biodh crìoch mara nan uisgeachan dùthchail (gu ruige iomall 19km) 0.09 km tuath air a’ chrìoch airson ionadan ola(Iomradh: Pàrlamaid na h-Alba, Aithisg Oifigeil 2000).

Ceanglaichean eile: http://www.opsi.gov.uk/si/si2002/20022427.htm
http://www.opsi.gov.uk/si/si1999/19991126.htm
http://www.scotland.gov.uk/News/Releases/1999/12/2eb41961-be0c-42bf-8a93-0f1e7bb0420d
http://www.scotland.gov.uk/Publications/2005/10/27171805/18056
http://www.oilofscotland.org/scottish_politics.html#Scotlands_marine_boundries

Na h-uisgeachan fagasach mar a bu chòir dhaibh a bhith.
http://72.14.235.132/search?q=cache:0YTTRvLoCJ8J:www.jncc.gov.uk/page-4549+Adjacent+Scottish+Territorial+Waters&cd=5&hl=ja&ct=clnk&gl=jp

Sgeulachd às an iris Mac-Talla (Iuchar 14, 1894) ann an clò.

2009-03-09T16:39:00.002Z

Cum sùil air bonn na duilleig seo oir, bidh clàr-mìneachaidh de dh’ fhaclan is gnàth-fhaclan sònraichte san sgeul a’ nochdadh ann an ùine nach bi fada.

Sgeulachd an ròcais ‘s an t-sionnaich agus na dh' èirich do na beathaichean uile.

Bha ròcas ann roimhe seo a bha air tòir cobhartaich dha fhèin, agus air a thuras goidear mulchag-chàise à uinneag taigh-àirigh; agus càite an deach e ga h-ithe ach do bharr craoibhe. Rinn e gurach air spèic; agus sùil dhan tug e, dè chunnaic e shìos fodha ach gugarlach mòr losgainn ga bhlianadh fhèin ann an lub. Bha sùilean an losgainn nam faoban èitigh a’ sginneadh troimh a chlaigeann – bha e na shealladh, ar leis, cho ro ait ‘s gun do chuir e, ri faicinn an spliutaire shlìomaich, thruaigh, spliug de bhraoisg-ghàire air – an seorsa spliug sin nach tig ach don ròcas ‘s e thoradh a ghean. Goirid bhon losgann bha sodair de dhamh còir, sultmhor, ag ionaltradh; baidean uan ag cluaineas mun àilein agus greis mu seach aca air snodadh bhileagan feòir agus bhlàithean.

Cò a bhuail a-staigh do cheann shìos na cuithe ach gum b’ e madadh-allaidh. Sgeadaich e fhèin cho seòlta ann an deise de chulaidh-chaorach ‘s nach do dh’ aithnich na h-uain cò a bh’ aca; chan e a-mhàin sin, ach fear dhiubh a bha an uile-bheist tiotan beag roimhe sin na dèidh a mhàthair ithe agus a craiceann a shuaineadh mu a ghuailnean, ruith e gu soganach, neo-chiontach na choinnimh an dùil gum b’ esan a mhàthair.

“Hi-hì!” arsa an sionnach, ‘s e ag aileadh timcheall a’ ghàraidh ann an ionad a bha fo sgàil na craoibhe air an robh an ròcas na ghurach a’ gabhail beachd air an losgann a’ coimhead air an damh le dà spleuchd-shùil a bha an impis sgàineadh le farmad ‘s gu bhith tachdta le ròcail sglamhrainn. “Nach baoth na h-uain fhèin. Sheall thus’ air a’ bhailcire fhaoin, mheaghalaich ud nach eil ag aithneachadh a’ mhadaidh-allaidh fo chraiceann na caora! An seann chealgaire sin a dh’ ith màthair ciorraidh an dè ‘s a dh’ itheas e fhèin a-nochd – hi hì!”

Bha comhachag am falach na suain ann an còs ann an stoc craoibhe, agus ‘s na cuir a bh’ ann dùisgear. “Pu-hù, fhir a th’ ann, ged nach eil mi gad lèirsinn tha mi gad fhaireachdainn! Mas toigh le cuid de dh’ fheadhainn na h-uain, tha feadhainn ann air nach beag na geòidh,” arsa a’ chomhachag.
“Agus a ghràidh nam ban, is toigh leat-sa an luch,” arsa an sionnach.
“Bidh muinntir Sìona gan ithe, tha iad ag ràdh,” arsa a’ chomhachag, “agus leugh mi ann an leabhar air choireigin gum bheil iad fuathasach dèidheil air feòil chon,” arsa an t-seana bhean chòir a-rithist.
“O, tràth nach do sgrios iad gach mac madaidh dhiubh bharr aghaidh an talmhainn!” arsa an sionnach.
“Agus leugh mi cuideachd ann an àiteigin, gum bi na Frangaich ag ithe nan losgann,” arsa a’ chomhachag. “Am bheil thu siud, a ghoistidh? Nach ann againn a bha co-sheirm bhinn cheileiridh an-raoir!”
“Ma bhios na Frangaich ag ithe mo chineal-sa, bidh na Sasannaich ag ithe mairt-fheòil,” arsa an losgann le ròchd – “bithidh daimh mhòra, mhosach, dhreallach, Ghallta.”
“Pu-uhù!” arsa a’ chomhachag, “ar leam gun cuala mi sin, gu dearbh, agus nach beag orra bonnach an t-sodail.”
“Ach cò riamh a chuala gum biodh iad ag ithe nan comhachag, no nan sionnach, a bhean chòir?” arsa gille-nan-car. “No idir gun suidheadh iad sìos a chreimeadh ròcais,” arsa an t-uasal a-rithist ‘s e ri beic don t-seann ròcas a bha na ghurach anns a’ chraobh ‘s an càis’ aige na ghob, “Is triùir sinne nach cuirear ann am poit a leasachadh ruite no ròic dhaoine – tha sinn os cionn sin.”
“Is mise eun a’ ghliocais,” arsa a’ chomhachag, “bha mi fhèin ‘s an Seana Ghàidheal nar companaich; gheibhear gu tric mo dhealbh air a ghearradh air cùirn ‘s air tùir na h-Èiphit.”
“Gu dearbh chunnaic mi gu tric e air a ghearradh air àrd-dhorsan shaibhlean air a’ Ghalltachd,” arsa an sionnach ‘s e cur braoisg air fhèin. “Tha thu nad dheagh bhan-sgoileir, a bhan-ghoistidh. Is aithne dhòmhsa rud no dhà mi fhèin, ach is fheudar dhomh aideachadh nach eil mi nam sgoileir – is gnothaichean an t-saoghail as motha tha tighinn fainear dhomh – is fear mi a tha tighinn suas air mo luim fhèin – duine-uasal bharr na dùthcha, mar gun abradh tu.”
“Is ann a’ fochaid air a’ sgoileireachd,” arsa a’ chomhachag, ‘s fàite fanaid air a h-aodann àigh.
“Bithidh, a cheist, an uair bhios mise ri sgoilearachd air feadh nan cearc ‘s nan coileach air an spiris,” arsa an sionnach.
“Ach coma, is bochd nach eil sgoil agad; nam bitheadh bheireadh an dèile seo os mo chionn beagan fiosrachadh dhuit.”
“Dè tha i ag ràdh,” arsa an sionnach.
“Chan urrainn dhomh leughadh ri solas an latha,” arsa a’ chomhachag, ‘s chaidh i ‘s a’ mèananaich air a h-ais do chòs na craoibhe a chadal gu feasgar.
“Plumbais buntàta air a dubh fhacail b’ e sin è,” arsa an sionnach ‘s e sealltainn suas ris an ròcas.
“Saoil, nach ann a tha phròis nar ban-choimhearsnaich! Cha b’ ioghnadh leam ach i – a’ gabhail oirre gliocas an t-saoghail a bhith aice – clod-cheann dall na caillich-oidhche – gu dearbh nan abradh i na ròcais.”
An uair a bha an conaltradh seo a’ dol air adhart eadar na càirdean ud, bha an damh gu soimeach ag ithe an fheòir ‘s an losgann a’ dùr-bheachdachadh air le leithid de dh’ eud ri mheudachd ‘s gun spùtadh e nimh air nam b’ urrainn dha, agus gun sgàineadh e le neart farmaid mur-bhith nach robh sin na chomas. Bha an t-uanan gun fhiamh, gun amharas, na shìneadh ri taobh a’ mhadaidh-allaidh; a thaobh gun do ghabh esan a shàth dheth mhàthair cha do ghabh e fhathast gnothach ris. Ach coma, bha lasadh a’ tighinn na shùilean ‘s toiseach aige air fhiaclan a chasadh agus dh’ èirich gurt is greann air ri cuimhneachadh gum b’ fheàirrte e uain-fheòil gu shuipear.
“A! Nach mòr na sùilean a th’ agaibh,” arsa an t-uan ‘s e a’ mèilich.
“Is ann is fheàrr a chì mi thu, eudail.”
“A! Nach mòr na tuisg a th’ agaibh.”
“Is ann is fheàrr a dh’ ith…..”
Mun robh am facal uile mach às a bheul, thàinig an ràn dèistinneach ud air feadh na cuithe, ‘s chlisg gach beò a bh’ innte leis an eagal. Cia dè bha an seo ach asal a fhuair fàth le tubaist air choireigin, air boiceann leòmhainn a chur uimpe, agus a’ tighinn na steall a-staigh air bealach a bh’ air a’ ghàradh agus daoine ‘s clann a’ cur rithe le maidean ‘s le gunnaichean.
An uair a chuala am madadh-allaidh an raoic a rinn an asal a bha ann am boiceann an leòmhainn, shaoil leis gur h-e rìgh mòr an fhàsaich e fhèin a bh’ ann, ‘s thug e às cho luath ‘s a leigeadh a dheise leis. Nuair a chuala an damh an fhuaim thug e le clisgeadh cuibhleadh troimh an lub, agus saltrar air an losgann, a bha ga dhubh-chàineadh, ‘s cairear a chnaimhean air a chèile. Nuair a chunnaic an ròcas daoine a’ tighinn le gunnaichean, ghrad-leig e às a’ mhulchag ‘s ghabh e na sgiathan. Nuair a chunnaic an sionnach a’ mhulchag a’ tuiteam, thug e ga h-ionnsaigh – dh’ aithnich e raoic na h-asail – agus, anns an leum a thug e tuitear an gòisinn agus caillear an t-earball ris. B’ fheudar dha riamh tuilleadh an saoghal imeachd às aonais, a’ gabhail air, anns droch-uair, gun deach na h-earbaill às an fhasan, agus gur h-ann bu mhiste na sionnaich orra iad.
Anns na cuir a bh’ ann thàinig balachan ‘s leadair e an asal le bata gus an robh i ‘s an raoiceadh eug. Cha b’ urrainn am madadh-allaidh mòr-chabhaig a dhèanamh leis gun deach craiceann na caora mu chasan, agus ‘s e bh’ ann gun tug fear de na daoine an aire dha ‘s gun do thilg e e. Nuair a dh’ fhairich a’ chomhachag a’ bhodhair-fhuaim a bh’ ann, chaidh i na breitheal, ‘s leis a’ bhoile leum i à còs na craoibhe ‘s buailear i am buachaille ann an clàr an aodainn, agus mharbh e i le cuaille bata. Thàinig na àm fhèin am feòladair agus thug e leis an damh ‘s an t-uan; agus fhuair an tuathanach an t-earball anns a’ ghòisinn, ‘s chuir e am bràigh an teinntein e, ‘s cha robh duine a thigeadh air chèilidh air, nach innseadh e dha am mi-mhodh a fhuair e a’ cur gu bàs an t-sionnaich.

Sgeulachd às an iris Mac-Talla (Iuchar 14, 1894)

2009-03-09T15:01:00.001Z

Dà-aodannach no deil-aodannach?

2009-03-06T03:00:00.003Z

Chunnaic mi am facal “dà-aodannach” air làrach-naidheachd a’ BhBC an-diugh. Anns a’ bhad, shaoil mi gur e Beurlachas a bh’ ann. Bha mi eòlach air “leam-leat” mar ghnàth-fhacal neo-fhoirmeil, ach cha dhèanadh sin a’ chùis air làrach-naidheachd oifigeil mar seo.

Thug mi sùil air Dwelly an lìn…agus cia dè a thàinig am bàrr ach “deil-aodannach”! An dà, an do bhodraig iad fhèin an làrach iomraiteach seo a chleachdadh? Ma dh fhaoidte, gur e “dà-aodannach” am facal as cumanta a-nis ann an saoghal na Gàidhlig, ach ar leam nach e rud a dh’ adbhraicheadh mì-thuigse idir a bhith toirt sùil air ais air na h-abairtean as gàidhealaiche agus gan cur an cleachdadh a-rithist.

Gu deamhnaidh fhèin!

2009-02-04T16:15:00.004Z

Thug ban-oileanach dhomh 35 pònairean-sòigha ròiste an-diugh. Bha iad coltach ri cnòthan-talmhainn ròiste, le plaosg tana a dh’ fhaoisgeadh tu gu furasta. B’ e latha ron earraich a bh’ ann air bhon-dè, 3 Gearran. Seo latha ris an canar “setsubun” ann an Iapanais (roinn na h-aimsir).

Pònairean-sòigha ròiste (irimame)

Dh’ innis i dhomh mar a thilgeas na pònairean seo air feadh an taighe, anns gach seòmar gus an deamhan (no Oni, mar a chanas iad fhèin ris) a sgiùrsadh às an dachaigh agus deagh fhortan a leigeil a-steach. Sguabar na pònairean air falbh an ath latha.

Clann a sgapadh pònairean-sòigha aig a' bhun-sgoil gus an deamhan (Oni) a sgiùrsadh às.

Bithear cuideachd ag ithe pònairean-sòigha airson sealbh a bhuileachadh ort fhèin air an aon latha, agus ‘s e an cleachdadh a th’ ann aon phònair airson gach bliadhna den aois a tha thu a slugadh sìos. Obh, obh...chan eil mi fhìn ach 31, agus seo ise a’ smaoineachadh gun robh mi 35 nuair a dh’ ullaich i 35 dhiubh dhomh! Ochan is osnadh...chan fhaighear an-dè air ais an-diugh......

Sàbhailteachd agus suaimhneas ar cuid cloinne.

2009-01-23T05:38:00.001Z

Cò aig nach eil cuimhne air an teachdaireachd bheag shìmplidh a fhuair an cuid as motha againn aig a’ bhun-sgoil: “Can “Cha tèid!” ri strainnsearan.” Chaidh an cuideam a chur air strainnsear a dh’ fhaodadh ar mealladh, gus ar tàladh a-steach dhan chàr aige/aice le foill. Bha e air fhàgail aig an sgoil, aig ar tidsear ri rabhadh a thoirt dhuinn; agus bha bhideoan gan sealltainn dhuinn mar a dh’ fhaodadh tachairt.

‘S cinnteach gum bi diofar dhùthchannan a’ dèiligeadh ris a’ chuspair seo air iomadh dòigh a-rèir mar a mheasas an cultar aca fhèin iomchaidh. Chunnaic mi fear air an telebhisean Iapanach a bha a’ ruith seòrsa de chùrsa-coiseachd do chlann beaga, gan toirt air sgrìob a’ triall nan sràidean a bhiodh iad a’ gabhail co-dhiù nuair a rachadh iad dhan sgoil.

Shaoil leam gur i dòigh-ionnsachaidh mhath a bh’ innte, a’ nochdadh an t-suidheachaidh mar a dh’ fhaodadh èirigh dhaibh an da-rìreabh, ach ga nochdadh le làmhan-sa-pholl, mar gum bitheadh. Mar eisimpleir, chaidh am fear seo a-steach ann an clamhsa cumhaing dorcha, agus thàinig e a-mach a’ smèideadh air a’ chlann agus a’ bruidhinn riutha mar gun robh e air a thogail. “Trobhadaibh an seo! Tha cat ann!” Lean iad uile air, gun an aire ach air an cat fhaicinn. ‘S an uairsin, thuirt e riutha. “Hò. Sin agaibh uile air ur mealladh. Chan eil cat ann idir.”

Leis an seo , bha e air nochdadh dhaibh air dòigh riochdail e agus saoileam gu bheil sin cudthromach. ‘S cudthromach e gun tèid na cunnartan a dh’ fhaodadh a bhith ann a shealltainn do ar cuid cloinne. Ach chan eil math dha an cuid slàinte-inntinn ma bhioraicheas sinn trom-laigh’ orra. Mar sin dheth, sàbhailteachd ach suaimhneas dha ar cuid cloinne.

Calpa claon. Duais dhèistinneach.

2009-01-16T06:05:00.004Z

Cha ghabh a creidsinn na tha Manchester City deònach a phàigheadh airson fear-ionnsaigh meadhan-pàirce Braisilianach, Kaka. Ma ghabhas Kaka fhèin is athair ris a’ chùmhnant seo, cosgaidh an club 243 millean not uile gu lèir air aon chluicheadair a-mhàin! ‘S e an dearg amaideis a tha seo.

Ma thèid an gnothach air adhart, gheibh A.C Milan 108 millean not mar bhunndaist thar-aiseig; le cìsean an cois, cosgaidh iad 108 millean not air tuarastal an Rionnag mòir; thèid cearcaill a chur air luchd-iomlaid, middle-men agus duaisean signing-on le 27 millean not ann am barantas.

Rionnag rìomhach saoghal a' bhuill-coise, Kaka.

Nam bithinn fhìn a' cumail taic ri Manchester City , bhithinn fo chùraim mòr dha-rìreabh mun ghnothaich seo. ‘S e gòrachas faoin a th’ ann a bhith cosg uiread de dh’airgid air aon chluicheadair a-mhàin, ge b’e dè cho math is a tha e. Tha Manchester City an-dràsta ceithir àiteannan bho bhonn Prìomh Lìog Shasainn. Mura bhios meidh-chothrom troimh sgioba gu lèir, cha dèan aon shàr-chluicheadair diofar mhaireannach oirre. Chan eil e fallainn a bhith a’ cur cuideam air aon chluicheadair a-mhàin nas motha na càch. Agus aon uair ‘s gun tèid a chiùrradh, ma dh’ fhaoidte gum bi an ceòl air feadh na fìdhle bhon uairsin.

Mura bhios iad faiceallach, ‘s ma dh’ fhaoidte gun tuit Manchester City rathad Leeds United ‘s a leithid, san àm ri teachd. A’ dol fodha mar bhàta eadar-dà-leann.

Fear-sgoraidh choimpiùtairean an impis bhith toirt am bruid fad a bheatha.

2009-01-15T17:49:00.008Z

‘S e eucoir a rinn e. Nuair a bhrùchd e a-steach troimh lion-obrach arm nan Stàitean Aonaichte., dh’ adhbhraich e cron air 97 compiùtairean a bhuineadh don Chabhlaich, do NASA, don Airm agus don Phentagon.

Tha uachdaran nan Stàitean Aonaichte a’ feuchainn ri glaoic choimpiùtairean, Gary MacFhionghain (42), a spìonadh à Lunnainn, Sasainn, far am bheil e a' fuireach, ach am faigh iad air a thoirt gu lagh ann an sin. A-rèir coltais, dh’ fhaodadh gum faigh e binn 70 bliadhna sa phrìosan aig a’ char as miosa.

Cha do rinn e ach compiùtairean a mhilleadh. Ach, a thaobh ‘s gum b’ iad nan coimpiùtairean a bhuineadh don Airm agus don Riaghailtais anns an do bhris e a-steach, is daor an ceannach a bhios aige air. Bha e a’ sireadh fhiosrachaidh air UFOs ach cha do rinn e oidhirp fiù ‘s na lorgan aige fhalach.

Mar a thuirt mi, ‘ s e eucoir a bh’ ann. ‘S dòcha gum bu chòir dha bhith air a pheanasachadh. Ach 70 bliadhna sa phrìosan airson cron a dhèanamh air coimpiùtairean? Chan eil rian nach eil sin cus. Bidh riaghailtean nan Stàitean Aonaichte gu math cruaidh uaireannan, nach bi?

Tha e a' cur an aghaidh fhathast a bhith air a tharraing a-nall a dh' Aimearagaidh.

Saothair obrach mhòr-chliùiteach!

2009-01-13T17:13:00.002Z

DWELLY AIR LOIDHNE

Seo dhuibh DWELLY AIR LOIDHNE! Bidh fèill mhòr air seo buidheachas do na h-eòlaichean allail a shaothraich gu dìleas dìorrasach gus seo a chur air bhonn dhuinn uile.

Cuspairean cudthromach

2008-12-11T14:49:00.003Z

Mar as trice, ‘s fheàrr leam bruidhinn air cùisean cultarach Iapanach, ach tha uiread de chuspairean cudthromach a’ nochdadh an-dràsta anns na naidheachdan a tha a’ cur uallach orm, mo bheachdan fhèin orra fhoillseachadh an seo!

Còmhdhail air a’ Ghàidhealtachd.

Tha fios ann aig cha mhòr a h-uile neach air a’ Ghàidhealtachd air dè cho dona ‘s a tha cuid de na rathaidean anns an dùthaich. A h-uile leasachadh a chaidh a dhèanamh riamh air rathaidean na Gàidhealtachd, b’ ann air na rathaidean a bha a’ ruith AIR FALBH bhon Ghàidhealtachd (ach am faigheadh muinntir a’ cheàrnaidh mhòr seo às air falbh bhon ana-cheartais agus cion chothroman a bha riaghaltas Taigh nam Morairean ann an Sasainn ag adhbharachadh feadh nan linntean a dh’ fhalbh.)!!

Mar a shìol an sluagh air falbh, ‘s ann a thàinig na Goill agus na Sasannaich a-steach, a’ toirt leotha an cuid comasan, ach ag atharrachadh dreach nan coimhearsnachdan a bha ann romhpa le cho mòr an àireamh a bha agus a tha fhathast a’ tighinn a-steach mar a bha na mìltean Albannaich Gàidhealach a’ falbh.

Agus fhathast, nuair a thomhas Riaghaltas na h-Alba ann an Dùn Eideann am prosbaig air leasachadh còmhdhail air a’ Ghàidhealtachd, cha smaoinich iad ach air na prìomh rathaidean a tha a’ leantainn AIR FALBH, air neo a tha a’ toirt daoine a-steach dhan Ghàidhealtachd. Cha smaoinich iad fhathast air a bhith a’ toirt piseach air na rathaidean a tha a’ ceangladh nan coimhearsnachdan beaga taobh a-staigh crìochan a’ cheàrn seo.

Tha seo a’ leantainn san latha a th’ ann an-diugh, leis a’ naidheachd gun do dhiùlt an Riaghaltas aiseag a chur air bhonn eadar Mallaig is Uibhist. Dh’ fhosgladh sin ceanglaichean eadar an t-Eilean Sgitheanach agus Uibhist, a thuilleadh air na coimhearsnachdan air an tìr mhòr. Agus, aig an aon àm ‘s a dhiùlt iad am moladh sin aig Stòras Uibhist, dh’ fhoillsich an Riaghaltas na planaichean aca airson prìomh rathaidean na Gàidhealtachd a leasachadh ‘s a chàireadh, a bharrachd air a ‘ rèile faisg air Inbhir Nis, agus eadar Glaschu is Dùn Eideann.

Mar sin dheth, tha coltas ann gur e an aon duan daonnan mar a bha riamh roimhe. Leasachadh air rathaidean a bheir buannachd do choimhearsnachdan na Galltachd is na bailtean mòra, ach bacadh air piseach beag a thoirt air ceanglaichean eadar coimhearsnachdan beaga na Gàidhealtachd fhèin. G’ e b'e dè cho airidh is a tha na prìomh rathaidean sin air leasachadh, tha cruaidh fheum air coimhearsnachdan na Gàidhealtachd fhèin a bhith faighinn cobhair à sporan an Riaghaltais cuideachd.

Stòiridh fìor mo sheanmhair

2008-11-16T09:27:00.002Z

Foill ann an Gleann Rathais?

2008-11-10T13:40:00.005Z

Chan innis mi an còrr ach, ma bhios ùidh agaibh, bheiribh sùil air an leabhar-lìn seo, agus na tha aig am blogair seo a ràdh mu na taghaidhean uile a ghabh àite san Rìoghachd Aonaichte bho chionn 1997. Bheir e sùileachan ort, saoilidh mi.

Cuimhnichibh cuideachd, gun deach còrr is 100 000 bhòtaichean a mhilleadh, no a chall, anns an taghadh mu dheireadh airson Pàrlamaid na h-Alba. Mura b’ e gun robh iad air am milleadh, saoil am biodh mòr-cuid a bharrachd le Partaidh Nàiseanta na h-Alba na fhuair iad aig deireadh a’ ghnothaich? Foill?

Thathas cuideachd a’ beachdachadh air bàs Uilleam MacRàth ann an 1985, ball Partaidh Nàiseanta na h-Alba, a bha a’ bagairt an aghaidh an gnìomhachais niùclasaich. ‘S e bàs amharasach a bh’ ann, agus a-rèir na tha ann de dh'fhianais, tha coltas MI5 no an CIA air. Tha a h-uile coltas ann gun deach a mhurt.
Peadar Grannd (PNA) Lindsay Roy (Làbar)
Cò a b’ fheàrr leatsa bhith gad riochdachadh?

Bhòta innleachdach ann an Gleann Rathais?

2008-11-09T06:43:00.003Z

A-rèir coltais, tha e coltach gun do dh’atharraich cuid de na daoine is àbhaist a bhith a’ cur airson nan Tòraidhean agus nan Deamocratach Libearalach dhan phartaidh Làbarach.

Ciamar as urrainn dhomh seo a’ ràdh?

An toiseach, dh’ àrdaich bhòta a’ Phartaidh Nàiseanta 13% an taca ris an taghadh mu dheireadh, agus thuit bhòta na dhà phartaidh sin, le 3% agus 10% fa leth. Dh’èirich bhòta nan Làbarach 3% ge-tà. Mar sin, dh’ fhaodadh gur ann mar sin a bha e. Na daoine a tha airson ceannsal Alba a chumail san “aonadh” seo, agus iad a’ toirt a’ bhòt aca a-null dha na Làbaraich.

Dh’fhaodadh nach ann…

Co-dhiù, tha a’ Sunday Herald ag aithris gur iad cùisean ionadail na sgìre a dh’ adhbhraich nach do choisinn am Partaidh Nàiseanta a’ chathair a dh’ aindeoin mar a bha coltasan dòchasach ann dhaibh roimhe. Gu h-àraid cìsean-cùraim sa bhaile. A-rèir a’ phàipear seo, ‘s iad na Làbaraich a bha math air an iomairt aca a thomhadh air a’ chùis chudthromach seo. Agus a-rèir am PNA(SNP), bha iad breugach mu deidhinn.

Aireach bean Prìomhaire an Rìoghachd Aonaichte a’ bualadh tè chiorramach.

2008-11-05T15:22:00.004Z

Bha iomairt (fo) taghaidh airson Gleann Rathais (air a chumail leis an Teachdaire Dhùn Dèagh) a’ gabhail àite a-raoir agus na tagraichean uile an làthair. Tè dhiubh na tagraiche airson Pàrtaidh Sòisealach na h-Alba, Mòrag Balfour. Tha i na ciorramach agus ged a bha i ann an cathair-chuibhle aig an iomairt-thaghaidh , dh’ innis i mu na thachair rithe agus bean a’ Phrìomhaire, Sarah Brown, a’ tadhal air a’ bhaile bho chionn ghoirid.

Thuirt i gum faca i Sarah Brown sa bhaile, agus gun deach i thuca le crasgan fo h-achlaisean airson “beagan bhleadraigeadh” a dhèanamh leatha, mar a chuir i fhèin e. Ach gun tug aireach Sarah, no minder sa Bheurla, sgailc dhi anns a stamaig agus gun do theab i tuiteam agus a ceann a bhualadh. Thuirt i cuideachd gun deach pàirt de na thachair a chlàradh le camara aig sgioba Newsnight.

Obh, obh. Ged ‘s i tè luchd-poilitics a tha cur an-aghaidh na Làbaraich san fo-taghadh seo, chan e seo rud a tha dol a shealltainn do mhuinntir Ghlinn Rathais gum bheil na Làbaraich dlùth ris an t-sluaigh! Seall na bèistean a tha air tuarastail a’ Phàrtaidh Làbarach airson an dìon bho neach le ciorram corporra!

Teistealachd agus Neo-chlaon bhreitheachd – da nì còmhla.

2008-11-03T18:25:00.002Z

Teistealachd agus Neo-chlaon bhreitheachd – da nì còmhla.

Chan eil fhios ‘am a bheil teistealachd aig a’ Mhòid fhathast, mas e ‘s gu bheil daoine ann fhathast, a tha nam britheamhan air na h-òranaichean Gàidhlig, ach gun Ghàidhlig bhruidhne aca fhèin. Tha e fàiligeadh ormsa faicinn ciamar nach tarraingear amharas air teistealachd na farpais mhòir seo agus britheamhan ann gun Ghàidhlig, a’ toirt breith air modh, stoidhle, dèanadas ‘s a h-uile sian na lùib. Nach eil an aghaidh aca. Nach eil deàrrsadh air an aodainn no fiù ‘s fiamh nàire orra? Agus, mura h-eil, dè cho cearbach is a tha iad a' faireachdainn?

Co-dhiù, gu neo-eisimileachd na h-Alba, agus meadhanan Shasainn a’ feuchainn ris a’ bhreith “chothromach” aca san a thoirt air suidheachadh poilitigeach agus eaconamach na h-Alba. Chan eil mi fhìn cho math air suidheachadh eaconamach dùthaich sam bith a chur an cèill, agus mar sin fàgaidh mi agaibh-se a’ bhideo, agus chì sibh dhuibh fhèin cho neo-chlaon-bhreitheach is a bha an dithis “iomradair”, a bha iad-fhèin gun iomradh – dhòmhsa co-dhiù! Mar a luaidh Ailig Salmond fhèin riutha mun “neo-leithbhreitheachd” aca, chì sibh fhèin e ma bheir sibh sùil air a’ bhideo seo. Co-dhiù no co-dheth, bha iad car aineolach mun t-suidheachadh agus mar sin dheth, cha b’ urrainn dhaibh ach briathran breugach luchd-poilitics an aonaidh a sputadh a-mach.

Seumas MacGill'eathain (pìobair) à Uibhist agus Dàibhidh MacEanraig (drumair).

2008-10-20T16:38:00.002+01:00

Geamannan Gàidhealach, Chiba, Iapan 2008 - Seumas MacGilleathain (pìob) agus Dàibhidh MacEanraig (druma)

2008-10-20T04:09:00.006+01:00

Abair teòmachd-cluiche a th’ aig Seumas MacGilleathain, à Uibhist agus Dàibhidh MacEanraig. (Ann am bhideo eile a dh' aithghearr.) Chì sibh anns na bhideoan seo agus gu h-àrd dè cho math ‘s a tha iad. ‘S e cuireadh na pìobaire (agus cuireadh an drumair!) a bhios iad a’ faighinn a h-uile bliadhna an seo! Ach anns an t-suidheachadh seo, tha mi cinnteach gum bheil iad toilichte sin fhaighinn. Is math an airidh a tha iad!

Ma bhios tu eòlach air na fuinn a bha iad ris, nach cuir thu fios thugam?

Gearan na mìos-sa – a’ cur às mo chorp mu…..!

2008-10-12T11:42:00.006+01:00

Carson a tha e an comas dhomh bhideoan de dheasbadan mòra agus beaga fhaighinn air làrach a’ BhBC an seo ann an Iapan air cùisean Amearaganach, is air cùisean eadar-nàiseanta eile, ach nach eil e an comas dhomh dad sam bith fhaighinn air cùisean Albannach? Chan eil dad “ri fhaotainn” far a bheil mi. Tha bacadh air na bhideoan Albannach uile cha mhòr ge b’e gur e BBC Alba no BBC Scotland a th’ annta. Nach iad cùisean eadar-nàiseanta a th’ anns na bhios a’ tachairt anns a h-uile ceàrnaidh dhen t-saoghail? Tha sinn faighinn bhideoan air làrach a’ BhBC air a h-uile rud beag bìdeach de na tha tachairt ann an iomairt cinn-suidhe nan Stàitean Aonaichte. Faodar ionnsachadh gun do “phioc Obama a shròin a-raoir”, no gun deach McCain chun taigh-bheag co-dhiù 13 tursan an t-seachdain seo chaidh, agus gun robh Palin a’ bruidhinn air càc a’ choin ann an Alasga fad dà sheachdain. Am bheil Alba dha-rìreabh cho mì-chudthromach sin nach faigh mi bìog aiste?

Fàsach na h-Alba, chan eil dad a’ tachairt.

Càil do bhiadh agad - AM FOGHAR

2008-10-03T07:17:00.003+01:00

Ann an Iapan, ‘s e seo ràith mhath na bliadhna air tilleadh thugainn a-rithist. Agus, ‘s ìongantach mura robh fiughar aig mòran rithe an seo troimh làithean fada tachdta an t-samhraidh.

A-nis, tha an aimsir bhruthainneach air falbh, agus tha àile ùr, tioram na h-àite. Bidh e car fionnar uaireannan, ach nuair a nochdas a’ ghrian, ‘s e seo an t-àm a bhith taobh a-muigh fo bhlàths is ùrachd an fhoghair. Oir ged a tha sinn a’ ceangail an earraich ri ùr-fàs, is bolaidhean cùbhraidh lusan is luibhean, tha Iapain an fhoghairidh ann am pàilt a h-uile seòrsa. Gheibhear ùbhlan is peuran mòra sùghmhoire, kaki (persimmon) agus an t-uabhas glasraich is luibhean deiseil ‘son buain.

Mar a thuirt càraid aosta rium: ‘S e am foghar an aimsir airson càil do bhiadh a bhith agad agus airson nan ealan!

Taisg sin nad chuimhne!

2008-09-28T15:58:00.001+01:00

Tha e math dha-rìreabh nuair a bhios na daoine as siùbhlaiche ann an saoghal na Gàidhlig a’ nochdadh air Radio nan Gàidheal. An t-seachdain-sa, b’ e Aonghas Dubh a bha a’ bruidhinn air a’ phrògram Leugh an Leabhar, agus a thug dhuinn briathar ùr mar mhìneachadh air aon de na sgeulan san leabhar Dìomhanas le Fionnlagh MacLeòid. B’ e dràma an ùmantais a thug e air An Cluasan – “Theatre of the Absurd” agus e a’ moladh an sgeulachd mhìorbhaileach sin. “Struth-mothachaidh” air “stream of consciousness” mar a thathas a’ cantainn ri obair Samuel Beckett sa leithid.

Tha uiread de dh’ fhaclan anns an leabhar aig Fionnlagh a tha air a dhol à cleachdadh fiù ‘s ann an Leòdhas far am buin iad. Bha e iomchaidh gun do chuir Aonghas briathran eile air ais nar cuimhne agus gu dearbh fhèin, taisgidh mi nam chuimhne iad cho math ‘s a thèid agam air sin a dhèanamh! Ma nì sinn uile sin, thig faclan mar sin air ais ann an cleachdadh.

Sùil sgleòdhach air Iapan - Taobh na mara.

2008-09-07T02:02:00.006+01:00

Nam biodh tu am barail nach e a tha rim faicinn aig luchd-turais ann an Iapan ach teampallan, bhiodh tu air do mhòr mhealladh dha-rìreabh. Tha feartan tìre eadar-mheasgte anns an dùthaich seo, agus mar sin dheth, cuiridh luchd-turais seachad tìde a’ streap nam beann agus gam failceadh ann an tobar teth, air neo, a’ snàmh sa mhuir is a’ gabhail na grèine air an tràigh.

A thaobh tràighean, tha fiù ‘s diugh is roghainn anns an t-seòrsa ghaineamh a b’ fheàrr leotha! Gheibhear tràighean bàna, agus tràighean dubha ghaineamh bholcànach, ged ‘s iad na tràighean bàna as brèagha am beachd a’ mhòr-shluaigh.

Nuair a ruigeas tu an tràigh, gheibhear an cothrom cha mhòr sa bhad sgàile-grèine agus cathair-pasgaidh a ghabhail air mhàl.

Seo sinne aig toiseach an Lùnastail air tràigh Shirahama, Shimoda, air an leth-eilean Izu, ann an sgìre Shizuoka!

Faclan feumail

diugh is roghainn - pick and choice
tobar teth - hot spring/spa
leth-eilean Izu - Izu peninsula
sgàil-grèine - parasol
cathair-pasgaidh - deckchair

Telebhisean Iapanach a’ toirt sùil air cànan na Breatainne Bige.

2008-07-30T16:17:00.001+01:00

Bidh prògraman ionnsachaidh cànain a’ craobh-sgaoileadh air telebhisean Iapain a h-uile seachdain. Tha Frangais, Spàinntis, Sìonais, Arabais, is iomadh cànan eile a’ nochdadh.

‘S e am prògram ionnsachaidh air Frangais as motha a bhios mise coimhead, a chionn ‘s gu bheil Frangais agam mar-thà. Tha e a’ toirt sùil air diofar sgìrean na Frainge, agus a-nochd, ‘s ann a laigh sùil a’ phrògraim air A’ Bhreatainn Bheag. ‘S ann a thog sin mo shùil agus fear a’ toirt mìneachadh air leabhar cudthromach ann an litreachas Breatnais.

An uairsin, thug iad dhuinn cothrom corra faclan Breatnais ionnsachadh, agus thug duine às a’ Bhreatainn Beag iomradh air Cuimris, Gàidhlig na h-Alba ‘s na h-Èireann ‘s e ag aithris fiosrachaidh air tùs a’ chànain. Mu dheireadh thall, chrìochnaich am prògram le “Soraidh leibh” ann am Breatnais. ‘S e an aon fhacal is cuimhne leamsa a-nis ge-tà ach “Demat” - feasgar math.

Comhradh sa Ghaidhlig

2008-07-17T16:04:00.001+01:00

Comhradh airson Podcast Gaidhlig hosted by steafan28.

Join now

Chat about what's on your mind. More about public chats.

Seirm le Steafan 1

2008-07-06T07:59:00.003+01:00

Air iomall a’ bhaile mhòir.

2008-06-29T08:45:00.007+01:00

Air iomall a’ bhaile mhòir.

Aig toiseach an t-samhraidh san òg-mhios, ghabh mi sgrìob air a’ bhaidhseagal eadar Tsurugashima, agus Kawagoe. Rinn mi imrich bho chionn ghoirid gu Tsurugashima, ach bidh mi a’ tadhail air Kawagoe cha mhòr a h-uile seachdain. Mar sin dheth, bha mi a’ sireadh dòigh-shiubhail a Chawagoe, los nach feumainn trèana a ghabhail. Tha e toirt mu 30 mionaid a thìde air dà chuibhle.

‘S ann aig an àm seo dhen bhliadhna a tha bàrr an rìs a’ nochdadh os cionn an uisge. Bha na faichean air an lìonadh le uisge as t-earrach. Nuair a thog mi na dealbhan sin, cha robh an rìs ach air tòiseachadh a’ fàs.

A-nis, aig deireadh an òig-mhios, chan eil an t-uisge ri fhaicinn aig astar, air sgàth làn-fhàs duilleach a’ bhàrr.Tha na raointean cho gorm a-nis is torradh feartach orra.

Toiseach an òig-mhios.

Air ais! Sùil sgleòthach air Iapan!

2008-06-29T07:05:00.006+01:00

‘S e ‘sùil air Iapan’ a bha mi an dùil a thoirt ach, chan ann buileach air Iapan a tha mo shùil an-diugh. Tha ùidh mhòr agam ann am feamainn bho chionn ghoirid, gu h-àraid a thaobh biadh, agus nuair a fhuair mi lorg air teòclaid le nori na bhroinn, bha mi air mo dhòigh.

‘S cinnteach leam gum bi fios aig cuid agaibh air dè th’ ann an nori. Bheir mi fios dhan fheadhainn nach eil eòlach air ge-tà. ‘S e th’ ann an nori ach feamainn (porphyra) a gheibhear ann an Aisia, agus a thathas a’ cur gu feum, gu sònraichte ann an Iapan, Coirea agus Sìona. Tha nori agus na diofar seòrsaichean dheth uile càirdeach ri slòcan.

‘S iad na h-Iapanaich as motha ge-tà a tha a’ cur feum air, agus gheibhear ann an iomadh cruth is cumadh e, ann an iomadach bìadh. Thathar ga chleachdadh gu sònraichte gus pìosan sushi a phasgadh. Tha nori, na chlàran tioram, mar phàipear sa chruth sin.

Mar sin dheth, nuair a thàinig mi air teòclaid le nori na bhroinn à Coirea, ‘s mi ri rùdhradh ann am bùithtean Coireanach ann an Shinjuku, Tokyo, bhuail e orm nach fhaca ‘s nach chuala mi riamh air teòclaid-nori Iapanach. Bha mi ceart, oir chuir e iongnadh air na caraidean Iapanach agam gun reaghadh nori a’ cur an lùib teòclaid, ‘s e fhathast brisg.

A bharrachd air sin, laigh mo shùil air teòclaid le piobair-tiolaidh ann cuideachd! ‘S e measgachadh nach àbhaist dhan chuid as motha dhuinn, tha mi cinnteach, ach ma mheòraicheas tu air rud beag, tha a reusan a’ giùlan, a chionn ‘s gum b’ e sin deoch a bhathas a’ gabhail ann am meadhan Amearagaidh, mus do chuir na h-Eòrpaich siùcar is bainne sa leithid a-steach ann.

Faclan feumail

a’ cur feum air – make use of
a’ cur gu feum – put to use
air mo dhòigh – well-pleased
brisg - crisp
càirdeach ri – related to
feamainn - seaweed
fhuair mi lorg air – I discovered
gus pìosan sushi a phasgadh – to wrap pieces of sushi
na chlàran tioram – in dry sheet (form)

laigh mo shùil air - I came across
piobair-tiolaidh – chilli pepper

slòcan - laver, sloke
sùil air Iapan – a look at Japan
thàinig mi air – I came across

tha a reusan a’ giùlan - it stands to reason

Nuair a chaidh mi dhiom fhìn

2008-04-14T04:07:00.002+01:00

Bha oidhche mhòr agam ann Diardaoin an dèidh na h-obrach. Chaidh mi fhìn, co-obraichean is oileanaich gu taigh-bìdh feòla, 's e seorsa de bharbecue a-staigh a bh' ann. Theirear "yakinikuya" ris an t-seòrsa taigh-bìdh seo, no Barbecue Coirèanach. Tha gual-fhiodha am broinn ann am meadhain a' bhùird, agus branndair air muin. Tha thu a' bruich an fheòil leat fhèin ri àine caoire.

Chan e feòil a th' ann an seo, ach co-dhiù, chìthear an dòigh anns am bithear a' grìosach biadhan air a' bhranndair.

Co-dhiù, cha b' e ach taigh-bìdh beag a bh' ann, agus cha robh sinn ach sianar (dà oileanach nar measg). Ghabh mi cus leann is sake, agus tha eagal orm gun deach mi dhiom fhìn (ma 's math mo chuimhne), 's mi a' dol gu ròcail is a' seinn Loch Laomainn aig àird mo chlaiginn mu dheireadh na h-oidhche! Tha cuimhne agam air an dà oileanach a' dol anns an seinn ge-tà, a' gabhail na faclan "Ho, hò mo leannan, ho, mo leannan bhòidheach, ho, hò mo leannan, hò mo leannan bhòidheach!" B' e aonan dhen chompanach againn manaidsear na sgoile far am bheil mi ag obair an-diugh! Mar sin dheth, feumaidh mi falbh agus dol air aghaidh nam peilearan. Bidh deàrrsadh nam aodann gun teagamh!

Saoghal goireasach

2008-04-11T23:21:00.002+01:00

Cha b’ urrainn dhomh toirt a chreidsinn air mo chompanach an latha roimhe nach eil an leithid de bhùithtean-goireas againn ann an Alba. Tha na bailtean mòra cho goireasach agus ‘s i Iapan, ‘prìomh dhùthaich a’ ghoiris’ mar gum biodh. Tha bùth-goireas no コンビニ(konbini) air a h-uile oisean dhen h-uile sràid agus gheibhear lorg orra fiù ‘s ann an clachan beag air an dùthaich. Fosgailte 24/7. A’ reic biadhan ullaichte, deochan, stuth sgrìobhaidh is mar sin air adhart. Bha fear dhiubh eadar fealla-dhà is da-rìreabh nuair a dh’ fhaighnich e dhìom, “Dè dhèanadh tu nam b’ e ‘s gun robhar ag iarraidh ballan uachdar reòite ann am meadhan na h-oidhche?”

Bùth-goireas, no (Konbini) ann an Iapan. A’ sgaoileadh gathan solais ann am marbh na h-oidhche.

Mhìnich mi dhaibh nach eil an leithid rim faotainn mura h-eilear a’ fuireach faisg air oll-mhargaid mhòr agus gum feum tu a h-uile nì a thogras tu a cheannach ro 5-6 uairean feasgar. Mhìnich mi dhaibh cuideachd nach e ach deoch làidir a gheibh thu an dèidh còig uairean feasgar, a chionn ‘s gur e sin an rud as cudthromaiche do luchd mo dhùthcha.

Teampall Kitain2

2008-04-06T05:39:00.001+01:00

Teampall Kitain, Baile Kawagoe, Iapan

2008-04-06T05:10:00.000+01:00

Cumhachd a dhìth anns na h-Eileanan, ach chan e cumhachd ghaoithe as motha, ach cumhachd muinntir an àite.

2008-02-08T06:20:00.000Z

Nuair a nochdas na h-Eileanan anns na naidheachdan nàiseanta, cha mhòr nach eilear a’ cluinntinn bho chionn corra bhliadhna, ach mu dheidhinn tuathanasan gaoithe seach rud sam bith eile. Co-dhiù tha sin anns na pàipearan naidheachd, no air an telebhisean, no air an rèidio, ‘s e an aon duan daonnan a th’ ann; an gabh, no nach tèid a ghabhail ris an tuathanas gaoithe as motha, ma dh’ fhaoidte, san Roinn-Eòrpa. Agus, na tha de mheud lùths, no meud chumhachd a dh’ fhaodadh a bhith taisgte ann an leithid a leasachaidh. Dè an sgrios a dhèanadh ma dh’ fhaoidte, air boglaich is monaidhean Eilean Brèagha an Fhraoich.

Carson a bhiodh daoine an aghaidh sin? An innis thu dhomh? Innsidh mise dhuitsa.

Mar a tha cùisean an-dràsta anns na h-Eileanan, agus air gach oighreachd dhiubh, far nach eil cothrom aig an t-sluagh an oighreachd sin a cheannach fhathast, chan eil còraichean aig muinntir an àite ach a-mhàin na slagan a fhuair na croitearan aig toiseach an fhicheadamh linn, agus bha sin bochd sa chrannchar mar a bha e.

Tha làn fhios (no bu choir làn-fhios a bhith ) aig eileanaich a tha eòlach air eachdraidh an àite, nach ann air an son a thèid leasachadh mòr sam bith a dhèanamh; ‘s gun robh iad air am mealladh rè nan linntean a dh’ fhalbh - uair is uair, a-muigh is a-mach - le uachdairean na mallachd, a bh’ anns an Riaghaltas aig an àm.

Chan eil an siostam sin air atharrachadh gu mòr idir ann am Breatainn, agus tha fios gur iad na companaidhean mòra a thathas a’ maoineachadh le airgead teaghlaichean mòra, cuid dhiubh teaghlaichean a bhuineas do shliochd uachdairean an donais bho shean, gur iadsan ann an àite nan uachdairean. Agus ma gheibh iad cead, nì iad na thogras iad, agus ‘s suarach aca a’ bhuannachd a gheibh, no nach faigh muinntir an àite às - mura h-eil e bualadh orrasan.

Agus, sin mar a bha, agus seo mar a tha e an-diugh, air sgàth ‘s nach deach ruaig a chur air an t-siostam uachdranachd bho shean. Ma bheirear sùil air Eirinn, ‘s air a’ Ghaeltacht acasan, chìthear gu bheil trioblaidean co-ionann ri trioblaidean Gàidhealtachd na h-Alba, ach gu bheil cumhachd aca nach eil aig muinntir na Gàidhealtachd ‘s nan Eilean.

Tha taic aca, agus neo-eisimileachd aca cuideachd. Tha saorsa aca feum a chur air an fhearainn aca fhèin, agus cinnt aca gur ann air an leas fhèin a thèid mòran leasachaidhean a dhèanamh, no co-dhiù nach tèid cron a dhèanamh orra mar a b’ àbhaist a bhith a’ tachairt anns an t-seann aimsir.

Mura thig an cuibhle mun chuairt ann an ùine ghoirid, chan iongnadh ged a bhios muinntir nan eilean ‘s na Gàidhealtachd a’ dol an aghaidh leasachadh sam bith gu sìorraidh bràth.

Factaraidh Michelin ann an Dùn Dèagh. A’ chiad làrach shaorachaidh san Rìoghachd Aonaichte a tha a’ cur feum air an lùths à roth-uidheaman gaoithe airson taidhrichean a dhèanamh.

Faclan feumail

cha mhòr nach eilear a’ cluinntinn bho chionn corra bhliadhna ach mu dheidhinn – we’ve been hearing almost nothing but about~
Co-dhiù tha sin – whether that is~
‘s e an aon duan daonnan – it’s always the same old story
an gabh, no nach tèid a ghabhail ris – will it/they be allowed/accepted or not
mheud lùths, no meud chumhachd – the amount of energy or power
Eilean Brèagha an Fhraoich – Island of Heather (Leòdhas)
na slagan – hollows (in the ground)
bha sin bochd sa chrannchar mar a bha e. – that was scraping the barrel as it was.
Tha làn fhios aig~ - ~ knows well
rè nan linntean a dh’ fhalbh - uair is uair, a-muigh is a-mach – through the past centuries, time and time again
‘s suarach aca – they don’t give a damn
mura h-eil e bualadh orrasan – if it doesn’t affect them
feum a chur air an fhearainn aca fhèin – make use of their own land
air an leas fhèin – in their own interest/for their own interest
Mura thig an cuibhle mun cuairt – if things don’t change (for the better)
chan iongnadh ged a bhios – it will be no surprise if~
làrach shaorachaidh – manufacturing site
roth-uidheaman gaoithe – wind turbines
taidhrichean - tyres

21 Dùbhlachd, 2007

2008-01-04T15:46:00.000Z

A’ chiad tràth-oidhche a ghabh mi aig taigh mo mhàthar. Biadh math ear-thuath na h-Alba. (Aran-buntàta, adag smocte ann an sabhs bainneach geal, peasairean uaine, buntàta air am bruich agus ugh slaopte)

Lùths brochan an dachaigh.

Tha mi air ais aig dachaigh mo mhàthar airson nan làithean-saora, agus ged nach e ach latha on a ràinig mi, abair gu bheil mi aig fois. Chan e sin a ràdh gu bheil mi leisg. Ach, anns na beagan seachdainean mu dheireadh - gu dearbha, fad na dhà mhìos mu dheireadh – bha an tìde a’ sruthadh seachad orm na sgleò, agus cha robh mi air dad a dh’ fheum a dhèanamh ach falbh chun na h-obrach, agus tighinn air ais air an oidhche. Cha robh sgoinn sam bith annam. Bha mo cheann na bhoil, agus cha robh mi comasach air sian sam bith.

‘S e an rud a bh’ ann, a tha cho soilleir dhomh a-nis mar dheàrrsadh grèine, ‘s mi nam shuidhe ann an cidsin mo mhàthar a’ gabhail lite is teatha airson biadh na maidne, nach eil uair sam bith ann thall ann an ceàrn a’ bhaile far a bheil mis’ a’ fuireach ann an Iapan, far am bi samhchair ann. Fiù ‘s ged a bhios an oidhche ann, bidh fuaim càraichean is carbadan eile an-còmhnaidh a’ bristeadh a-steach ort nad chadal.

Ach a-nis, ann an sàmhchair na maidne ann am Bruach Tatha, tha mi dha-rìreabh aig fois. Tha faireachdainnean sèimh, socair, aotrom agam an seo, agus tha m’ inntinn air a leigeil ma sgaoil. Chan eil truimead is teannachas gnothaichean a-muigh ga cheangail idir, agus mar sin dheth, tha an sgoinn air tilleadh, ‘s tha mi gu bhith deiseil airson na maoraich a dhèanamh fhad ‘s a tha an tràigh ann! Sin agad na làithean saora, tha tìde gu leòr againn aig an àm seo!

‘S fhada bhon uairsin!

2007-12-15T02:14:00.000Z

‘S fhada bhon uairsin, nach e?

Tha e doirbh dhomh ge-tà, measadh a dhèanamh cò bhios a’ tadhal air a’ bhlog seo, ma bhios gin idir; ach, ‘s i an fheallsanachd a th’ agam bhon a thòisich mi air sgrìobhadh an seo, na nithean, ‘s tachartasan ‘s cuspairean a thogas m’ aire a dheasbad, ‘s a’ toirt beachd orra. Cha dèanadh e cus feum blialam a spùtadh a-mach, no a bhith a’ sgrìobhadh air rud anns nach eil ùidh agam ann an da-rìreabh oir, chuireadh sin ruaig air na leughadairean a th’ agam, cho gann ‘s ged a tha iad.

‘S buidhe dhomh ge-tà gu bheil mi a’ fuireach ann an dùthaich cho ioma-taobhach ‘s gu bheil uiread de nithean ann as urrainn dhomh sgrìobhadh air, agus ‘s iad cho ùidheil ann. ‘S e an t-eadar-dhealachadh a nì an diofar an seo. Cho eadar-dhealaichte ‘s a tha cultar na h-Àisia ris an àird an Iar, agus ‘s e sin a thogas ùidh dhaoine ann.

Tha mi an dòchas an ath-thuras, nuair a thèid mi an lorg air nithean annasach na Seapaine gun roghnaich mi le cùram cuspair a thogas d’ ùidh fhèin.

Bruadar na spealgan airson farpais eile.

2007-11-19T16:52:00.000Z

B’ e oidhirp ghasta ghaisgeil a bh’ ann, ach an dèidh sin agus na dhèidh, ‘s iad na h-Eadailtich, curaidhean an t-saoghail, a thug a-mach a’ bhuaidh.

Bha Alba air bhioran aig toiseach a’ gheama, ‘s mar sin dheth, thug iad seachad cothrom dhan na h-Eadailt agus lean iadsan air druim nan Albannach gu sunndach. Bha Alba a’ feuchainn ri ceann a’ mhaide fhaighinn air ais bhon uairsin, agus ‘s ann a rinn iad sin anns an dàrna leth, nuair a chuir iad tadhal an dèidh breabadh saor.

Bhon uairsin, agus ged a bu mhath a bha fios aig a h-uile neach gun robh an Eadailt fhathast nan cunnart mòr do dh’ Alba, b’ e sgioba na h-Alba aig an robh làmh an uachdair tron dàrna leth. Mura b’ e gun do chaill MacFaidean cothrom mìorbhaileach math, bhiodh iad air tadhal eile fhaotainn a chuireadh Alba troimhe gu Euro 2008.

Ach, ghabh an Eadailt greim air a’ gheam anns na mionaidean mu dheireadh, agus nuair a fhuair iad breabadh saor fortanach, ghabh iad brath air sin gus tadhal math a chur seachad air Craig Gòrdan. Chuir sin crìoch air a’ bhruadar Albannach airson farpais mhòr eile.